ქვეყნები და ქალაქები

სამხრეთი კორეა აღმოსავლეთ აზიაში, კორეის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. სახელი კორეა მომდინარეობს კორიოს სამეფოდან. ქვეყანას გააჩნია სახმელეთო ასტრონომიული საზღვარი ჩრდილოეთ კორეასთან (ჩრდილოეთით, გადის 38-ე პარალელზე) და საზღვაო საზღვრები იაპონიასა (აღმოსავლეთით) და ჩინეთთან (დასავლეთით).

მეტად საინტერესოა ის ფაქტი, რომ კორეასა და იაპონიას შორის მდებარე იაპონიის ზღვას სამხრეთ კორეაში აღმოსავლეთის ზღვად მოიხსენიებენ.  კორეის მხარის განცხადებით სახელი „იაპონიის ზღვა“ მსოფლიო საზოგადოებას თავს იაპონიის იმპერიამ მოახვია. 1910-1945 წლებში კორეაში ადგილი ჰქონდა იაპონიის ინტერვენციას. ამიტომ კორეის მთავრობის პოზიცია ზღვის სახელწოდებასთან დაკავშირებით არ იქნა გათვალისწინებული, როცა 1929 წელს საერთაშორისო ჰიდროგრაფიულმა საზოგადოებამ (IHO) გამოაქვეყნა პუბლიკაცია „ოკეანეებისა და ზღვების საზღვრები“. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ  სახელწოდება „აღმოსავლეთის ზღვა“ დაახლოებით 2000 წელს ითვლის და ბევრ ძველ რუკაზე გვხდება. მაგ; მარკო პოლოს მოგზაურობის რუკაზე, ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ თარგმნილ მსოფლიოს პოლიტიკურ რუკაზე და სხვ. ამჟამად, ეს საკითხი  ჯერაც განხილვის საკითხია.  აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ძალიან ბევრ ქვეყანაში გამოცემულ რუკებსა და გლობუსებზე, ასევე; Googl Maps-ის, Bing. Maps-is, National Geographic-ის ციფრულ რუკებზე, ორივე სახელწოდებაა დატანილი.

ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 70% მთიანია, რაც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს დასახლებასა და მიწათმოქმედებაზე. უმაღლესი მწვერვალია ჰალასანი (1950 მ), რომელიც ვულკანური წარმოშობისაა და მდებარეობს კუნძულზე.

სამხრეთ კორეას 3000-ზე მეტი კუნძული  ეკუთვნის, მათ შორის ყველაზე დიდი არის ჯეჯუს კუნძული – პოპულარული ტურისტული რეგიონი.

ქვეყანაში მუსონური კლიმატია – ზაფხულში უხვი ნალექი მოდის, ხოლო , ხოლო ზამთარი ცივი და მშრალია. მნიშვნელოვანი მდინარეებია ჰანგანგი და ნაკდონგანგი, რომლებიც ქვეყნის ეკონომიკურ და ეკოლოგიურ განვითარებაში დიდ როლს თამაშობენ.

სამხრეთ და ჩრდილოეთ კორეას შორის მდებარეობს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გამაგრებული საზღვარი – დემილიტარიზებული ზონა (DMZ).

მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობს ქალაქებში, განსაკუთრებით დედაქალაქში სეულში, რომელიც ერთ-ერთი უდიდესი მეგაპოლისია მსოფლიოში. სეული გაშენებულია მდინარე ჰანგანგის ნაპირებზე, რომელიც ქალაქს ორ ნაწილად ყოფს და მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო და რეკრეაციული ზონაა. სეული გარშემორტყმულია მთებით, რაც ქალაქს ბუნებრივ დაცვასა და უნიკალურ ლანდშაფტს აძლევს.

სეული ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული დედაქალაქია მსოფლიოში, სადაც მილიონობით ადამიანი მცირე ტერიტორიაზე ცხოვრობს.

ქალაქში გვერდიგვერდ ნახავთ თანამედროვე ცათამბჯენებსა და ისტორიულ სასახლეებს, როგორიცაა გიონგბოკგუნგის სასახლე, რომელიც მე-14 საუკუნეში აშენდა.

სეული მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალტექნოლოგიური ქალაქია, სადაც ინტერნეტის სიჩქარე და ციფრული სერვისები ძალიან განვითარებულია.

სამხრეთი კორეა ადამიანის განვითარების ინდექსის მიხედვით აღმოსავლეთ აზიის ყველაზე განვითარებული ქვეყანაა. მისი მოქალაქეები სარგებლობენ ცხოვრების ძალიან მაღალი ხარისხით, გააჩნიათ რეგიონში ყველაზე მაღალი ინდივიდუალური შემოსავალი და საშუალო ხელფასი.  კორეა ჯანდაცვის ხარისხისა და ბიზნესის კეთების სიმარტივის მიხედვით, ასევე წამყვან ქვეყნებს შორისაა მსოფლიო მასშტაბით. კორეა ერთ-ერთი ყველაზე უსაფრთხო ქვეყანაა მსოფლიოში.

მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთ კორეა ერთ-ერთი ყველაზე ტექნოლოგიურად განვითარებული ქვეყანაა მსოფლიოში, კორეელები აქტიურად ინარჩუნებენ კავშირს ბუნებასთან. მაგალითად, სეულში არის ეგრეთ წოდებული „ტყის ბიბლიოთეკები“ – მყუდრო ღია ცის ქვეშ ხეებით გარშემორტყმული სამკითხველო ადგილები.

კორეელები ძალიან შრომისმოყვარეები არიან: ისინი დასვენების დღეების გარეშე მუშაობენ.

სამხრეთ კორეაში ადამიანის ასაკი ტრადიციულად იზომება არა მხოლოდ დაბადების მომენტიდან, არამედ მოიცავს საშვილოსნოში გატარებულ დროსაც. ახალშობილი ბავშვი დაბადების მომენტიდან ერთი წლისაა. ეს გამოწვეულია კონფუციანური ტრადიციით, რომლის მიხედვით ჩვილის მიერ საშვილოსნოში გატარებული  დრო ასევე ასაკად ითვლება.

საინტერესო ფაქტია, რომ სამხრეთ კორეაში ციფრ 4-ს  ცრურწმენის გამო ერიდებიან: აქ რიცხვი 4 უიღბლოდ ითვლება, რადგან სიტყვა „ოთხი“ (사, sa) კორეულად ჟღერს სიტყვა „სიკვდილის“ (사, sa) მსგავსად. ამიტომ ლიფტებში ღილაკის „4“-ის ნაცვლად ხშირად გამოიყენება ასო „F“ (ინგლისური „ოთხიდან“).

სამხრეთ კორეაში ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი დღესასწაულია, როდესაც მთელი ქვეყანა პრაქტიკულად ისვენებს  და ოჯახთან ერთად დროს ატარებს.  ეს არის მთვარის ახალი წელი (სეოლნალი) და შემოდგომის მოსავლის ფესტივალი (ჩუსეოკი). სეოლნალი აღინიშნება მთვარის კალენდრის პირველი თვის პირველ დღეს, ჩვეულებრივ იანვრის ბოლოს ან თებერვლის დასაწყისში, ხოლო ჩუსეოკი მთვარის კალენდრის მე-8 თვის მე-15 დღეს, ჩვეულებრივ, სექტემბრის შუა რიცხვებში აღინიშნება.  იგი ასევე ცნობილია როგორც “კორეული მადლიერების დღე”.

კორეაში, გარდა ვალენტინობისა და თეთრი დღისა (14 მარტი), ასევე  აღნიშნავენ შავ დღეს (14 აპრილი).  ეს არის მარტოხელა ადამიანების დღე, რომლებსაც წინა ორ დღესასწაულზე საჩუქრები არ მიუღიათ. ისინი ერთად იკრიბებიან და ჭამენ jjajangmyeon-ს-ლაფშას შავი ლობიოს სოუსით.

K-pop კორეის ყველაზე წარმატებული კულტურული ექსპორტია. ჯგუფები, როგორიცაა BTS და Blackpink, გახდნენ გლობალური სუპერვარსკვლავები და მიიღეს მილიონობით გულშემატკივარის სიყვარული დაიმსახურეს.  BTS პირველი კორეული ჯგუფია, რომელმაც 2020 წელს აშშ-ს Billboard Hot 100-ის პირველი ადგილი დაიკავა თავისი სიმღერით Dynamite. Gangnam Style სიმღერა გინესის რეკორდების წიგნში შევიდა, როგორც ყველაზე მეტი მოწონების მქონე ვიდეო YouTube-ზე და პირველი ვიდეო, რომელმაც 1 მილიარდ ნახვას გადააჭარბა პლატფორმაზე. სიმღერა  2012 წლის 15 ივლისს  გამოვიდა და სწრაფად გახდა ვირუსული მისი უნიკალური და მიმზიდველი მუსიკალური ვიდეოს გამო.

მასწავლებლის პროფესიას სამხრეთ კორეაში  არა მარტო მაღალი სტატუსი აქვს, არამედ ღრმა პატივისცემითაც სარგებლობს  საზოგადოებაში. ეს არის ტრადიციული კონფუცისტური ღირებულებების შედეგი , რაც ხელს უწყობს განათლებისა და მასწავლებლების პატივისცემას.

კორეული მოდა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულია მსოფლიოში. ეს  აიხსნება როგორც K-pop-ისა და კინოს გავლენით, ასევე კორეული კოსტუმების ისტორიული ტრადიციებით. 

სამხრეთ კორეა გლობალური კოსმეტიკური ინდუსტრიის ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშეა, რომელიც ცნობილია თავისი ინოვაციებით, როგორიცაა BB კრემები, ნიღბები და კანის მოვლის საშუალებების ფართო არჩევანი. ფაქტია ისიც, რომ სამხრეთ კორეა ასევე მსოფლიოში პირველ ადგილზეა მამაკაცის კოსმეტიკური საშუალებების ბაზრით.

კორეა პლასტიკური ქირურგიის მსოფლიო ცენტრია. პლასტიკური ქირურგების საერთაშორისო ასოციაციის მონაცემებით, სამხრეთ კორეას  პლასტიკური ქირურგიის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მსოფლიოში ერთ სულ მოსახლეზე. სტატისტიკური ფაქტი აჩვენებს, რომ ქვეყანაში ყოველწლიურად 1 მილიონზე მეტი ოპერაცია ფიქსირდება

კორეული სამზარეულოს შედევრია  პოპულარული და უნიკალური  კერძი  კიმჩი. ეს ტრადიციული კორეული კერძია, რომელიც შედგება ფერმენტირებული ბოსტნეულისგან, ყველაზე ხშირად კომბოსტოსა და ბოლოკისაგან, სხვადასხვა სანელებლებისა და სეზონური ინგრედიენტების დამატებით. კერძი იმდენად მნიშვნელოვანია კორეის კულტურაში, რომ სამხრეთ კორეაში არის მუზეუმი, რომელიც  მხოლოდ  ამ კერძს ეძღვნება.  კორელეებს აქვთ განსაკუთრებული დღეები, როდესაც ოჯახები იკრიბებიან ზამთრისთვის დიდი რაოდენობით კიმჩის დასამზადებლად  და ამ პროცესს “კიმჯანგი” ჰქვია.

სამხრეთ კორეაში არის ტუალეტებისადმი მიძღვნილი მუზეუმი! მას ჰაევოჯაეს მუზეუმი ჰქვია და მდებარეობს ქალაქ სუვონში. მუზეუმის შენობა გიგანტური ტუალეტის ფორმისაა და გამოფენა მოგვითხრობს ტუალეტის კულტურის ისტორიასა და ევოლუციაზე.

სირია (ოფიციალურად სირიის არაბთა რესპუბლიკა)   დასავლეთ აზიაში მდებარე სახელმწიფოა. მას დასავლეთიდან ლიბანი და ხმელთაშუა ზღვა, ჩრდილოეთიდან თურქეთი, აღმოსავლეთიდან ერაყი, სამხრეთიდან იორდანია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ისრაელი ესაზღვრება.

სირია უძველესი ისტორიის მქონე ქვეყანაა, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის გულში, კულტურათა და ცივილიზაციების გზაჯვარედინზე მდებარეობს. მისი მიწები მრავალი იმპერიის, რელიგიისა და კულტურის აკვანი იყო, რომლებმაც სასიცოცხლო როლი ითამაშეს კაცობრიობის განვითარებაში. თანამედროვე გამოწვევების მიუხედავად, სირია აგრძელებს მდიდარი მემკვიდრეობის შენარჩუნებას, რომლის შესახებაც ცოტამ თუ იცის. აქ შუმერული, ასურული, ბერძნული, რომაული, ბიზანტიური და არაბული გავლენა ერთმანეთშია გადაჯაჭვული.

ქვემოთ მოცემულია ნაკლებად ცნობილი და საინტერესო ფაქტები სირიის შესახებ, რომლებიც შეიძლება არ იცოდეთ.

დამასკო, სირიის დედაქალაქი, ერთ-ერთი უძველესი მუდმივად დასახლებული ქალაქია მსოფლიოში. აქ  დასახლების მტკიცებულებები  დაახლოებით 10000 წლით თარიღდება. გარდა ამისა, დამასკო დღევანდელ მსოფლიოს დედაქალაქებს შორის ყველაზე ძველი დასახლებაა

სირიაში ასევე მდებარეობს  უძველესი ქალაქი უგარიტი, სადაც ყველაზე ძველი ანბანია აღმოჩენილი.

უძველესი ქალაქი პალმირა, რომელიც  იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია, რომის იმპერიის მთავარი კულტურული და სავაჭრო ცენტრი იყო.

ქალაქ ბოსრა, ოდესღაც რომის პროვინციის არაბეთის დედაქალაქი, საოცრად კარგად შემონახული რომაული თეატრია.

დამასკოში მდებარე  ომაიანთა მეჩეთი, რომელიც  მე-8 საუკუნით თარიღდება, მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი და უძველესი მეჩეთია.

ებლა, უძველესი სამეფო სირიაში, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III ათასწლეულში ვაჭრობისა და ცივილიზაციის მთავარი ცენტრი იყო  .

სირიის უდაბნო  ქვეყნის დიდ ნაწილს მოიცავს და  არაბეთის დიდი  უდაბნოს ნაწილია.

ჰერმონის მთას ისტორიული და რელიგიური მნიშვნელობა აქვს სხვადასხვა კულტურისთვის, იგი ამავე დროს მტკნარი წყლის წყაროა.

სირიაში მიედინება მდინარე ევფრატი, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარე და წყლის მთავარი წყაროა ათასწლეულების განმავლობაში.

შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე სირიაში – Crac des Chevaliers,  ჯვაროსნების დროინდელი  ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შემონახული ციხესიმაგრეა მსოფლიოში.

სირიის დროშაზე მწვანე ვარსკვლავებია გამოსახული, რომლებიც ერთიანობას და არაბული ნაციონალიზმის იმედს წარმოადგენენ.   

სირიის მოსახლეობის უმრავლესობა სოფლის მეურნეობით არის დაკავებული, კერძოდ, ხორბლის, ქერის, ბამბისა და ზეთისხილის მოყვანით.

სირიაში სასკოლო განათლება უფასოა და მოიცავს ექვსწლიან დაწყებით და სამწლიან საშუალო განათლებას.

ქვეყანას ოფიციალური რელიგია არ აქვს, თუმცა ისლამს ძლიერი გავლენა აქვს სახელმწიფოზე.

სირიაში სამხედრო სამსახური სავალდებულოა და მამაკაცები ვალდებულნი არიან იმსახურონ.

სირიას ძალიან მდიდარი სამზარეულო აქვს. ის მოიცავს ისეთ  ცნობილ კერძებს, როგორიცაა კიბე, ფატუშ და ბაქლავა, რომლებიც ხმელთაშუა ზღვისა და ახლო აღმოსავლეთის გემოების განსახიერებაა.

სირიის ალეპოს საპონი მსოფლიოში ერთ-ერთ უძველეს საპნად  ითვლება, რომელიც ბუნებრივი ინგრედიენტებით –  ზეითუნისა და დაფნის ზეთებისგან არის დამზადებული.

დამასკური ფოლადის ტრადიციული სირიული ხელობა განთქმული იყო თავისი რთული ნიმუშებითა და განსაკუთრებული ხარისხით, რომლებიც  ლეგენდარული ხმლების შესაქმნელად გამოიყენებოდა.

დამასკოს ვარდი, რომელიც მსოფლიოში ცნობილია თავისი განუმეორებლი სურნელით, დამასკოს რეგიონში იზრდება. მისი ფურცლებისგან ვარდის ზეთს ამზადებენ, რომელიც პარფიუმერიასა  და კოსმეტიკაში გამოიყენება. ფურცლებს ხელით კრეფენ დილით ადრე, რათა შეინარჩუნონ ხარისხი. ვარდის მოყვანა რეგიონში მნიშვნელოვან ინდუსტრიად იქცა.

სირია სასიცოცხლო როლს ასრულებდა აბრეშუმის გზაზე, რომელიც  ევროპას ჩინეთთან და ინდოეთთან სავაჭრო გზებით  აკავშირებდა. ქალაქები ალეპო და ჰომსი  ამ სავაჭრო მაგისტრალის მთავარი ცენტრები იყო, სადაც მთელი მსოფლიოდან ჩამოსული ქარავნები ხვდებოდნენ. აქ ვითარდებოდა ხელოსნობა, ხდებოდა ცოდნის გაცვლა და  ყალიბდენოდა კულტურული ურთიერთობები. ადგილობრივი ბაზრები და ქარავნები მოწმობენ ამ დიდებული წარსულის შესახებ.

სირია ერთ-ერთ პირველ რეგიონად თვლება, სადაც მეღვინეობა განვითარდა. არქეოლოგიური აღმოჩენები მიუთითებს, რომ ღვინის წარმოება ძვ. წ. 3000 წლიდან დაიწყო. თანამედროვე შეზღუდვების მიუხედავად, ქვეყნის ზოგიერთ რაიონში ყურძენი კვლავ მოჰყავთ და ადგილობრივი სასმელები იწარმოება, რაც ასახავს რეგიონის უძველეს სასოფლო-სამეურნეო ტრადიციებს.

სირიული მოზაიკა მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე დახვეწილად ითვლება, განსაკუთრებით ისეთ ადგილებში, როგორიცაა მაალულა და უძველესი ტაძრები. პატარა ქვების გამოყენებით, ხელოსნები ქმნიდნენ სცენებს ყოველდღიური ცხოვრებიდან, მითოლოგიიდან და რელიგიიდან. მოზაიკური ხელოვნება აყვავდა როგორც ქრისტიანულ, ასევე მუსლიმურ არქიტექტურაში. მრავალი შედევრი ამჟამად სირიასა და მის ფარგლებს გარეთ მუზეუმებშია განთავსებული.

მთიან ქალაქ მაალულაში დღემდე საუბრობენ დასავლურ არამეულ ენაზე. ეს ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან დასახლებებს შორის, სადაც იესოს დროის ენა დღემდეა შემორჩენილი. ქალაქი ასევე ცნობილია თავისი უძველესი მონასტრებითა და ქრისტიანული სალოცავებით. მაალულა სულიერი უწყვეტობისა და უნიკალური კულტურული მეხსიერების ცოცხალ სიმბოლოდ რჩება.

სირიის შესახებ ეს საოცარი და მომხიბვლელი ფაქტები ავლენს მისი ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობის სიღრმეს. ეს არის ქვეყანა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში აკავშირებდა ცივილიზაციებს, იდეებსა და ხალხებს. გამოწვევების მიუხედავად, სირია ინარჩუნებს თავის უნიკალურ მემკვიდრეობას, რომელიც პატივისცემისა და შესწავლის ღირსია. რაც უფრო მეტს შეიტყობთ მის შესახებ, მით უფრო მეტად გამოვლინდება მისი ნამდვილი სახე, რომლის შესახებაც შესაძლოა აქამდე არ იცოდით.

გერმანია ევროკავშირის ყველაზე ხალხმრავალი ქვეყანაა. მისი მოსახლეობა 83 მილიონზე მეტია.

ქვეყანა  ფედერაციული რესპუბლიკაა, რომელიც  16 მიწისგან შედგება.  ის შენგენის ზონის წევრი სახელმწიფოა, რაც უსაზღვრო მოგზაურობის საშუალებას იძლევა ევროპის ბევრ ქვეყანას შორის.

ქვეყნის დედაქალაქი ბერლინი პარიზზე ცხრაჯერ დიდია და ვენეციაზე მეტი ხიდი აქვს.

ბერლინის კედელი, რომელიც ოდესღაც  აღმოსავლეთ და დასავლეთ გერმანიას ყოფდა,  28 წლის განმავლობაში იდგა და 1989 წელს დაანგრიეს.

გერმანული  ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სალაპარაკო მშობლიური ენაა ევროპაში და ცნობილია თავისი გრძელი რთული სიტყვებით, მაგალითად როგორიცაა “Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz”.

შვარცვალდი  პატარა ტყიანი მასივია ბადენ-ვიურტემბერგის მიწაზე, გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთით. დასავლეთით და სამხრეთით ის რაინის ხეობას საზღვრავს და  სამკუთხედის ფორმის ტერიტორიას იკავებს. შვარცვალდი ”შავ ტყეს” ნიშნავს, აქ გავრცელებული მუქწიწვოვანი ტყის ფერიდან გამომდინარე. ამ მხარის უმაღლესი მწვერვალია ფელდბერგი, რომლის სიმაღლე  1493 მ-ია. აქ არაერთი სოფელი და კეთილმოწყობილი კურორტია მინერალური წყლებითა და სათხილამურე ბაზებით. შვარცვალდის ტერიტორიაზე მდებარეობს გერმანიის ყველაზე მაღალი – ტრიბერგის და ყველა წმინდას ჩანჩქერები. აქვე განლაგებულია მუზეუმი ღია ცის ქვეშ, რომელიც  XVI-XVII სს. შვარცვალდში არსებულ ყოფა-ცხოვრებას ასახავს. შავი მთებიდან იღებს სათავეს სიგრძით ევროპის მეორე მდინარე დუნაი, რომელიც საბოლოოდ  შავ ზღვაში ჩაედინება. და კიდევ, სწორედ შვარცვალდის ტყემ  შთააგონა ძმებ გრიმების თავიანთი ცნობილი  ზღაპრები.

შვარცვალდის ტყე

გერმანიას  ინოვაციების მდიდარი ისტორია აქვს: იგი არის სტამბის სამშობლო, რომელიც იოჰანეს გუტენბერგმა XV საუკუნეში გამოიგონა.

ქვეყანას მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი ადგილი უკავია ავტომობილების წარმოებით. იგი ცნობილია ისეთი ბრენდებით, როგორიცაა BMW, Mercedes-Benz, Audi და Volkswagen. გერმანია გამოირჩევა თავისი ვრცელი ავტობანის ქსელით, სადაც არ არის სიჩქარის შეზღუდვა.

გერმანიაში  20000-ზე მეტი ციხე-სიმაგრეა, რომელიც  მის შუა საუკუნეების მდიდარ ისტორიას ასახავს.

გერმანიას აქვს საშობაო ბაზრობების დიდი ტრადიცია, ქალაქები  ნიურნბერგი და დრეზდენი უძველეს და ყველაზე ცნობილ ბაზრობებს მასპინძლობს გერმანიაში, ბავარიის მიწის დედაქალაქ მიუნხენში ყოველწლიურად   მსოფლიოში ყველაზე დიდი ლუდის ფესტივალი „Oktoberfest“  ტარდება.

საშობაო ბაზრობა დრეზდენში

გერმანიაში  1500-ზე მეტი სახეობის ძეხვს ამზადებენ,  მათ შორის განსაკუთრებით პოპულარულია ბღატვურსტი და კურივურსტი.

ქვეყანამ უდუდესი როლი შეასრულა კლასიკურ მუსიკის განვითარებაში.  ის გენიოსი კომპოზიტორების ბეთჰოვენის, ბახისა და ბრამსის სამშობლოა.

მონღოლეთი  უზარმაზარი ქვეყანაა, რომელიც ცენტრალურ აზიაში მდებარეობს. იგი  მსოფლიოს იმ 40 ქვეყანას შორისაა, რომელსაც  გასასვლელი არა აქვს მსოფლიოს ოკეანეში. მას ჩრდილოეთით რუსეთი, ხოლო  სამხრეთით, აღმოსავლეთით და დასავლეთით ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა ესაზღვრება.

თითქმის მთელი მონღოლეთი ზღვის დონიდან 1000 მ-ის სიმაღლეზე მდებარეობს. იგი ცენტრალური აზიის პლატოზეა განლაგებული. დასავლეთით ალთაის მთებია, რომელიც მუდმივად თოვლის საფარითაა დაგარული. ქვეყნის ყველაზე მაღალი მწვერვალიც აქ მდებარეობს (4374 მ).

მონღოლეთი ცნობილია თავისი უზარმაზარი ბუნებრივი პეიზაჟებით, რომელიც მოიცავს სტეპებს, მთებსა და უდაბნოებს, მათ შორის გობის უდაბნოს. გობის უდაბნო, რომელიც მოიცავს სამხრეთ მონღოლეთის დიდ ნაწილს, ცნობილია თავისი განსაცვიფრებელი პეიზაჟებითა და დინოზავრების ნამარხებით. 

მიუხედავად იმისა რომ გობის რეგიონი უმეტესად ქვიაშიან უდაბნოს წარმოადგენს, არსებობს ნახევრად უდაბნო ადგილები, რომელიც მრავალრიცხოვანი ცხვრისთვის, აქლემისთვის და ცხენისთვის საძოვრებად გამოიყენება. ბალახოვანი სტეპი საშუალებას იძლევა გამოიკვებოს 28 მილიონი სული საქონელი.

ქვეყანა ნამდვილი სამოთხეა ბუნებისა და ლაშქრობის მოყვარულთათვის.  ეროვნული პარკები, როგორიცაა გორხი-ტერელჯის და ხუსტაინ ნურუუს ეროვნული პარკები იგი მრავალ თავაგადასავლის  მოყვარულს იზიდავს.

მოსახლეობის დაახლოებით 94 % მონღოლია,რომელთაგან ძირითადი ჯგუფი (90 %) წარმოადგენს ხალიკას. მონღოლეთი მსოფლიოში ყველაზე მეჩხრად დასახლებული ქვეყანაა.

ქვეყნის  დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია, ულან ბატორი, რომელიც აერთიანებს თანამედროვეობას მომთაბარე ტრადიციებთან. ულან-ბატორში, ქვეყნის მოსახლეობის 38 % ცხოვრობს. აქ გაერთიანებულია  თანამედროვე არქიტექტურა და ტრადიციული ბუდისტური ტაძრები.

ზოგადად,  ქვეყანაში ძალიან დაბალია ურბანიზაციის მაჩვენებელი. აქ მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი  სოფლად ცხოვრობს და  მომთაბარეობას ეწევა:  ათასობით ოჯახი ჯერ კიდევ იურტებში  ცხოვრობს და მესაქონლეობას მისდევს.

ტრანსმონღოლური რკინიგზა  მონღოლეთს რუსეთთან და ჩინეთთან აკავშირებს.  ის ქვეყნის გასაცნობად  ერთ-ერთ ყველაზე ეპიკური მარშრუტია.

ნორვეგიის სამეფო ჩრდილოეთ ევროპაში, სკანდინავიის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს და  ნახევარკუნძულის დასავლეთი და ჩრდილოეთი ნაწილიუკავია. მას ასევე კუნძული იან-მაიენი და არქტიკული არქიპელაგი შპიცბერგენი ეკუთვნის. ნორვეგიის სამეფოს ზღვისიქითა ტერიტორიებს მიეკუთვნება სუბანტარქტიკულ სარტყელში მდებარე ბუვეს კუნძული. აგრეთვე, მის დაქვემდებარებაშია დედოფალ მოდის მიწა და პეტრე I-ის კუნძული.

ჩრდილოეთის ქვეყნებს შორის ნორვეგია ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარეობს და თუ სლავბარდსაც ჩავთვლით ნორვეგიის ტერიტორიაში, მაშინ იგი უკიდურეს აღმოსავლეთით მდებარე ქვეყანაც გამოდის. ქვეყნის ტერიტორიას მიეკუთვნება ევროპის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიაც.

ქვეყნის სანაპირო ხაზი კლდოვანი, არათანაბარი რელიეფის მქონე სანაპირო ფიორდებითაა დანაწევრებული. ქვეყნის ძირითადი ნაწილის სანაპირო ზოლის სიგრძე ფიორდების ჩათვლით 28,953 კილომეტრია, ხოლო თუ კუნძულების სანაპირო ზოლსაც ჩავთვლით, მისი მთლიანი სიგრძე 100,915 კმ ხდება.

ნორვეგია ცნობილია თავისი საოცარი ფიორდებით, მათ შორის რამდენიმე იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებია.  ნორვეგიას ეკუთვნის სოგნე-ფიორდიც,  რომელიც მსოფლიოში ყველაზე ღრმა და ამასთანავე ყველაზე გრძელი (204 კმ) ფიორდია.

 ქვეყანაში სულ 400 ათასი ტბაა, რომელთაგან  ჰორნინდალსვატნეტი  ამავე დროს ევროპის ყველაზე ღრმა ტბაა არის.  აგრეთვე ნორვეგიის ტეროტირიას ეკუთვნის  239,057 რეგისტრირებული კუნძული. მრავალწლოვანი მზრალობის ნახვა ქვეყანაში, მაღალი მთების ტერიტორიასა და ფინმარკის საგრაფოში მთელი წლის განმავლობაშია შესაძლებელი. ქვეყანაში ბევრია მყინვარი.

ნორვეგია მსოფლიოში ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელია და მისი სუვერენული სიმდიდრის ფონდი ერთ-ერთი უდიდესია მსოფლიოში, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა ინდუსტრიაში ინვესტირებისათვის გრძელვადიანი ეროვნული კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად.

არქტიკული წრის ჩრდილოეთით მდებარე ლოფოტენის კუნძულები განთქმულია მათი დრამატული ლანდშაფტებით, მათ შორის მთებით, პლაჟებით და სათევზაო სოფლებით.

ქვეყანაში  ხდება უნიკალური ბუნებრივი მოვლენა, სახელად „შუაღამის მზე“, როცა არქტიკული წრის ჩრდილოეთით მდებარე ნორვეგიის  ტერიტორიები  ზაფხულის თვეებში 24 საათიან დღის სინათლეს იღებენ.  

ნორვეგიაში მისი გეოგრაფიული მდებარეობის, მრავალფეროვანი რელიეფისა და კლიმატის გამო იმაზე მეტ ჰაბიტატია, ვიდრე ევროპის უმეტეს ქვეყანებში. ნორვეგიასა და მის მიმდებარე წყლებში 60 000 სახეობაა (ბაქტერიებისა და ვირუსების გამოკლებით) გავრცელებული.

ნორვეგია მსოფლიოში ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელია და მისი სუვერენული სიმდიდრის ფონდი ერთ-ერთი უდიდესია მსოფლიოში, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა ინდუსტრიაში ინვესტირებისათვის გრძელვადიანი ეროვნული კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად.

სახელმწიფოკონსტიტუციური მონარქიაა. სახელმწიფოს მეთაურია  მეფე, ხოლო მთავრობის მეთაური — პრემიერ-მინისტრი. ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანო –  სტორთინგი, ორი პალატისაგან –  ლაგთინგი (45 წევრი) და ოდელსთინგი (124 წევრი) შედგება.

ქვეყანაში ცხოვრების მაღალი დონეა და ამიტომ  გლობალური ბედნიერებისა და ცხოვრების ხარისხის ინდექსებში ნორვეგიას შესანიშნავი ჯანდაცვის, განათლებისა და სოციალური კეთილდღეობის სისტემების გამო წამყვანი ადგილი უკავია. ნორვეგიაში ასევე ფიქსირდება მსოფლიოში კრიმინალის დონის ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი.

ვიკინგები, რომლებიც ცნობილი არიან თავიანთი ზღვისპირა აღმოჩენებით, წარმოშობით ნორვეგიიდან არიან და ქვეყანა მდიდარია ვიკინგური მემკვიდრეობით, მათ შორის აღსანიშნავია ვიკინგსკიფშუსეტის მუზეუმი ოსლოში, სადაც  კარგადაა შემონახული ვიკინგური გემები.

ნობელის მშვიდობის პრემიის  გადაცემის ყოველწლიური ცერემონია  ნორვეგიის დედაქალაქ  ოსლოში ტარდება,  ხოლო ნობელის კომიტეტი, რომელიც პასუხისმგებელია ლაურეატების შერჩევაზე, ქვეყანაში  მისი დაარსების დღიდან მუშაობს.

ნორვეგიას მსოფლიოში ელექტრომობილების ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს, ელექტრომობილები ბოლო წლებში ახალი მანქანების გაყიდვების 50%-ს შეადგენენ.

ნორვეგია ცნობილია თავისი ზამთრის სპორტის სახეობებით, განსაკუთრებით კი სათხილამურო სპორტით. ქვეყანას ყველაზე მეტი   ზამთრის ოლიმპიური მედალი აქვს მოპოვებული.

ნორვეგიის ტრადიციული სამზარეულო მოიცავს ისეთ კერძებს, როგორიცაა რაკფისკი (ფერმენტირებული თევზი), ბრუნოსტი (ყავისფერი ყველი), და ლუთეფისკი (მშრალი თევზი რეკონსტიტუირებულია ლიეს ხსნარში).

ქვეყანას ხალხური ზღაპრებისა და მითების ხანგრძლივი და დიდარი ისტორია აქვს, რაც  აქაური  ტროლების, ელფების და სხვა მითიური ქმნილებების  დამსახურებაა.  

ნორვეგია ლიდერია გარემოს მდგრადობის მიმართულებით, რომელიც მიზნად ისახავს ნახშირბადის ემისიების შემცირებას და ენერგიის განახლებადი წყაროებზე გადასვლას. ქვეყანას დაგეგმილი აქვს  2030 წლისთვის ნახშირბად ნეიტრალური გახდეს.

კანადა ჩრდილოეთი ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს  და ტერიტორიის  ფართობით მსოფლიოში სიდიდით მეორე ქვეყანაა. მას მსოფლიოში ყველაზე გრძელი სანაპირო ზოლი  აქვს,   რომლის  სიგრძე  243,000 კილომეტრზე მეტია.   სახელმწიფოს  ერთი სახმელეთო მეზობელი ჰყავს– აშშ, დასავლეთიდან კი აშშ-ს შტატი ალასკა ესაზღვრება.

კანადის 10 პროვინცია და 3 ტერიტორია დასავლეთიდან-აღმოსავლეთით ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანემდე, ხოლო ჩრდილოეთით არქტიკის ოკეანემდეა გადაჭიმული. კანადის ჩრდილოეთში მდებარეობს არქტიკა. ეს უზარმაზარი ტერიტორია  ბუნებრივი პირობების გამო გამოუყენებელია საცხოვრებლად. აქ მდებარეობს მცირე სიმაღლის ვაკეები, ყინულის უზარმაზარი უდაბნოები და ტუნდრის უსასრულო სივრცეები. აქ მცხოვრები ადამიანებიდან აღსანიშნავია ესკიმოსთა მცირე ჯგუფი. კანადის არქტიკულ ნაწილში მდებარეობს უამრავი დიდი და მცირე ზომის კუნძული, რომელთაგანაც აღსანიშნავია: ბაფინის მიწა, ვიქტორია, ბანქსი და დედოფალ ელისაბედის კუნძულები.

ქვეყნის სახელწოდება სავარაუდოდ სიტყვისაგან „კანატა“ მომდინარეობს, რაც ჰურონის ინდიელთა ენაზე „სოფელს“ ან „დასახლებას“ ნიშნავს.

მართალია, კანადა ტერიტორიის მხრივ მეორე ქვეყანაა მსოფლიოში, მაგრამ მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ იგი მსოფლიოს პირველ 25 სახელმწიფოთა შორისაც კი არ შედის. მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს ანგლო და ფრანკოკანადელები შეადგენენ. მკვიდრი მოსახლეობიდან აღსანიშნავია ინდიელები და ესკიმოსები. ქვეყანა არ არის მჭიდროდ დასახლებული. მოსახლეობის უმრავლესობა 55-ე პარალელის სამხრეთით, ურბანულ ტერიტორიებზე ცხოვრობს. მოსახლეობის 80% აშშ-ის საზღვრიდან 320 კილომეტრიან ზონის ფარგლებში ცხოვრობს.  

კანადის მმართველია პრემიერ-მინისტრი, სიმბოლურად ემორჩილება გაერთიანებული სამეფოს მეფე ჩარლზ III-ს და შესულია ერთა თანამეგობრობაში. კანადაში ორი ოფიციალურ ენაა: ინგლისური და ფრანგული.

კანადა ნეკერჩხლის სიროფის მსოფლიოში ყველაზე დიდი მწარმოებელია  და მისი წილი მსოფლიო წარმოების 70%-ზე მეტს შეადგენს.

ქვეყნის სატრანსპორტო სისტემაა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალგანვითარებულია მსოფლიოში. ტრანსპორტის ყველაზე სახეობა აღჭურვილია თანამდეროვე  ტექნოლოგიებით. საავტომბილიო და სარკინიგზო გზების სიგრძით კანადა ერთ-ერთი პირველია მსოფლიოში.  ქვეყანა მსოფლიოში ყველაზე გრძელი ქუჩით  –  7800 კმ სიგრძის ტრანს-კანადის გზატკეცილითაც არის ცნობილი.  

კანადის პროვინციის ონტარიოს შემადგენლობაშია  კუნძული  მანიტულინი (ინგლ. Manitoulin Island), რომელიც დიდი ტბების ტერიტორიაზე, ჰურონის ტბაშია. მანიტულინის ფართობი  2,766 კმ²-ია და მას  მსოფლიოში 172-ე, ხოლო კანადაში 32-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ.  კუნძული ოდნავ აღემატება ლუქსემბურგს ფართობით. იგი  მსოფლიოში ფართობით ყველაზე დიდი კუნძულია, რომელიც ტბაში მდებარეობს. კუნძულის სანაპიროზე  12,6 ათასი ადამიანი ცხოვრობს.

კანადას  თავისი ბუნებრივი სილამაზი გამოირჩევა, რომელთა შორისაა ნიაგარას ჩანჩქერი, ბანფის ეროვნული პარკი და კანადის კლდეები.  ვუდ-ბაფალო  არა მარტო ქვეყნის  ყველაზე დიდი ნაკრძალია, არამედ  მთელი ამერიკის. მისი ფართობია 4,5 მლნ. ჰა-ია. პარკი  1927 წელს დაარსდა და აქ დაცულია, როგორც ტყის, ისე სტეპური ლანდშაფტი.

კანადაშია მსოფლიოში ყველაზე ძველი და ცნობილი გეოლოგიური წარმონაქმნი  აკასტა გნეისის კომპლექსი (Acasta Gneiss), რომელიც დაახლოებით 4.01 მილიარდი წლისაა.

კანადაში უფრო მეტი ტბაა, ვიდრე ნებისმიერ სხვა ქვეყანაში: აქ 2 მილიონზე მეტი ტბაა, რომელთაც  ტერიტორიის  ფართობის დაახლოებით 8% უკავიათ.

კანადა ცნობილია თავისი მეგობრული და კეთილგანწყობილი ხალხით, ცხოვრების მაღალი დონით და ძლიერი სოციალური უსაფრთხოების გარანტიით.

ფინეთი ცნობილია როგორც “ათასი ტბის ქვეყანა”, მაგრამ სინამდვილეში აქ  დაახლოებით 188 000 ტბაა, რაც მას მსოფლიოში ტბებით ერთ-ერთ ყველაზე  მდიდარ ქვეყანად აქცევს.

ფინეთი ბედნიერების ინდქსის მიხედვით მსოფლიოს ქვეყნებს  შორის მუდმივად იკავებს ერთ-ერთ ყველაზე წამყვან პოზიციას მისი ცხოვრების მაღალი სტანდარტის, შესანიშნავი განათლების სისტემისა და სოციალური უსაფრთხოების ძლიერი ქსელების წყალობით.

ფინეთის განათლების სისტემა საერთაშორისოდ აღიარებულია თავისი შედეგითა და მოქნილობით,  რომელიც ორიენტირებულია თანამშრომლობით სწავლაზე და არა კონკურენციაზე.

ფინური ენა ურალური ენების ოჯახის ნაწილია, რის გამოც ის ძალიან განსხვავდება სხვა ევროპული ენებისგან და მას არავითარი კავშირი არ აქვს ინგლისურთან, ფრანგულთან ან გერმანულთან.

ფინეთი ტყიანი ქვეყანაა. ტყეებს  მისი მთლიანი ტერიტორიის  ფართობის დაახლოებით 75% უკავია, რაც მას ბუნების მოყვარულთა და გარე საქმიანობის თავშესაფარად აქცევს.

ქვეყანა ცნობილია თავისი გრძელი ზამთრით, მაგრამ ბევრი ადამიანი  სიცივის მიუხედავად ისეთ აქტივობებში მონაწილეობს, როგორიცაა ცურვა და ყინულზე თევზაობა, რაც ხშირად  საუნაში გათბობით მთავრდება. ფინეთი ცნობილია თავისი საუნებით. აქ დაახლოებით 2 მილიონი საუნაა, მაშინ როცა ქვეყნის მოსახლეობა 5 მილიონზე ცოტა მეტია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყოველ 2,5 ადამიანზე დაახლოებით ერთი საუნა მოდის.

ჩრდილოეთის ნათება ანუ Aurora Borealis ხშირად ჩანს ფინეთში, განსაკუთრებით ლაპლანდიაში, რაც მას მსოფლიოში ერთ-ერთ მიმზიდველ  ადგილად აქცევს  და ამ განსაცვიფრებელი ბუნებრივი ფენომენის სანახავად  აქ ყოველწლიურად  მილიონომით ადამიანი ჩამოდის.

ფინეთი ამაყობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებით, მათ შორისაა ძველი ხის ქალაქი პორვუ და ულამაზესი კვარკენის არქიპელაგი, რომელიც მდებარეობს ბოტნიის ყურეში მდებარეობს.

„სისუს“ (sisu) ფინური ტრადიცია უნიკალური ცნებაა, რომელიც წარმოადგენს განსაზღვრულობას, გამძლეობას და უნარს, გაუძლო მძიმე გამოწვევებს, თუნდაც უბედურების წინაშე.

ფინეთს აქვს უნიკალური საკანონმდებლო სისტემა, რომელიც მოიცავს „ყველა ადამიანის უფლების“ კონცეფციას და რომელიც საშუალებას აძლევს ადამიანებს თავისუფლად იარონ ბუნებაში, მოკრიფონ კენკრა, შეაგროვონ სოკო და დატკბნენ გარე საქმიანობით, მიუხედავად მიწის საკუთრებისა.

სანტა კლაუსი ფინეთში, ლაპლანდიაში, ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონში ცხოვრობს. სანტა კლაუსის სოფელი, რომელიც როვანიემთან მდებარეობს, პოპულარული ტურისტული ადგილია მთელი წლის განმავლობაში.

ფინეთში  მეტად პოპულარულია ყავის სმის კულტურა და მას ერთ სულ მოსახლეზე ყავის მოხმარების ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მსოფლიოში: საშუალო 1 ფინელი დაახლოებით 12 კგ  ყავას  სვამს წელიწადში.

ფინეთი სპორტის  სახეობის – პესიპალოს სამშობლოა, რომელიც ბეისბოლის სახეა და ქვეყნის ეროვნულ სპორტად ითვლება.

ფინეთი პოპულარული მობილური თამაშის “Angry Birds”-ის დაბადების ადგილია, რომელიც თამაშის ფინელმა დეველოპერმა Rovio Entertainment-მა შექმნა და მსოფლიო სენსაციად იქცა.

ბავარია  გერმანიის უდიდესი მიწაა ფართობის მიხედვით. მისი ფართობი დაახლოებით 70,550 კვადრატულ კილომეტრია, რაც გერმანიის მთელი ტერიტორიის  დაახლოებით 20%-ს შეადგენს.

ბავარიის ალპები გერმანიის მთავარი ტურისტული ადგილია, რომელიც განსაცვიფრებელ პეიზაჟებს, ლაშქრობას და სათხილამურო შესაძლებლობებს გვთავაზობს. ბავარიაში მდებარეობს გერმანიის უმაღლესი მთა ცუგშპიცე, რომლის სიმაღლე 2962 მეტრია.

ჩიემსის (Chiemsee) ტბა ცნობილია როგორც “ბავარიის ზღვა”. ეს არის ულამაზესი ტბა ორი კუნძულით, რომელთაგან ერთ-ერთზე მეფე ლუდვიგ II-ის მიერ აშენებული სასახლე მდებარეობს.

ბავარია ოდესღაც დამოუკიდებელი სამეფო იყო,  ხოლო 1871 წლიდან  გერმანიის შემადგენლობაშია.  მას საუკუნეების განმავლობაში სამეფო ოჯახი ვიტელსბახები მართავდნენ.

მიუხედავად იმისა, რომ  ბავარიაში გერმანული  ოფიციალური ენაა, ბავარიული დიალექტი (Bairisch) ფართოდ არის გავრცელებული, რაც რეგიონს მკაფიო ენობრივ იდენტობას ანიჭებს.

ბავარია გერმანიის ერთ-ერთი უმდიდრესი მიწაა, რომელიც ამაყობს ძლიერი ეკონომიკით, რომელსაც მართავს ისეთი ინდუსტრიები, როგორიცაა ავტომობილები, ტექნოლოგიები და ტურიზმი. მიუნხენში მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი ავტომობილების მწარმოებელის BMW-ს შტაბ-ბინა მდებარეობს.

ბავარიაში საკმაოდ  ძლიერია კათოლიკური ტრადიცია, რის გამოც  აქ მრავლადაა ისტორიული ეკლესიები, სააბატოები და მონასტრები. ბავარია ცნობილია თავისი უნიკალური ტრადიციებით, მათ შორის ტრადიციული სამოსით, როგორიცაა Lederhosen მამაკაცებისთვის და Dirndl ქალებისთვის.

ბავარია ცნობილია თავისი ლუდის კულტურით, ამაყობს  თავისი 600-ზე მეტი ლუდსახარშითა და სისუფთავის კანონით (Reinheitsgebot), რომელიც დათარიღებულია 1516 წლით. ბავარიული კერძები მოიცავს პრეტცელს (Brezn), თეთრ ძეხვს (Weißwurst), შემწვარი ღორის კანჭს (Schweinebraten) და პელმენებს (Knödel).

მიუნხენი, ბავარიის დედაქალაქი, მსოფლიოში ცნობილ ოქტობერფესტს,  ყველაზე დიდ ლუდის ფესტივალს, მასპინძლობს,რომელიც ყოველწლიურად მილიონობით ვიზიტორს იზიდავს.

ბავარია, განსაკუთრებით ნიურნბერგი და მიუნხენი, გერმანიის ძალიან მომხიბვლელი საშობაო ბაზრობებით გამოირჩევა, სადაც ტრადიციული ხელნაკეთობები და საკვები იყიდება.

სამხრეთ ბავარიაში მდებარე ნოიშვანშტაინის ზღაპრულმა  ციხესიმაგრე უოლტ დისნეისთვის მძინარე მზეთუნახავის ციხის შთაგონების წყარო გახდა.

2023 წელს ლონდონის მეტრო 160 წლის გახდა. მსოფლიოში პირველი მეტროს დღეში 5 მილიონამდე ადამიანს გადაჰყავს. ის ლონდონში გახსნის დღიდან ანუ 1863 წლიდან დღემდე გადაადგილების ერთ-ერთი ყველაზე მოსახერხებელი გზაა.

ინგლისი ყოველთვის იყო ინდუსტრიულად პროგრესული ქვეყანა. მე-19 საუკუნის შუა ხანებისთვის ლონდონი   ხალხმრავლობით გამოირჩეოდა: ქარხანა-ფაბრიკები  მუშებს არა მხოლოდ მთელი ქვეყნის მასშტაბით იზიდავდნენ, არამედ იმათაც, რომლებიც დედაქალაქის მიმდებარე ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ და რომლებიც ყოველდღე დადიოდნენ ლონდონში სამუშაოდ. ამ დროისთვის ინგლისი  უკვე დაფარული სარკინიზგო  ქსელით, მაგრამ თავად ლონდონში ტრანსპორტის პრობლემები იყო.

ადამიანები მგზავრობდნენ საქალაქო სადგურებამდე: ეუსტონში, პადინგტონში, ვიქტორიაში, კინგ კროსში, შემდეგ კი ომნიბუსებში – ცხენებით ამხედრებულ ეტლებში – ჯდებოდნენ  და სითიში, დოკებსა და ქალაქის სხვა რაიონებში მიემგზავრებოდნენ. ქალაქში  სარკინიგზო ხაზების  გაფართოების შესაძლებლობა არ იყო,  რადგან ვიბრაციას შეიძლება ცენტრალურ ლონდონში. ისტორიული შენობები დაეზიანებინა.  ქალაქის ქუჩებში მოძრაობა წარმოუდგენლად გართულდა  გახდა.

მეტრო თავის წარმოშობას დიდწილად ლონდონის ადვოკატ ჩარლზ პირსონს  უნდა უმადლოდეს, რომელიც ძალიან დაინტერესებული იყო ქალაქის სოციალური საკითხებით. სწორედ ის ლობირებდა მუნიციპალიტეტში ღარიბების დასახლებას და მუშებისთვის ახალი  საცხოვრებელი ტერიტორიების მშენებლობას და  სწორედ მან წარუდგინა სარკინიგზო გზების სამეფო კომისიას მიწისქვეშა რკინიგზის პროექტი, რომელიც მოწონებული იქნა.  

აღსანიშნავია, რომ ამ დროისთვის ლონდონს უკვე ჰქონდა გვირაბების მშენებლობის გამოცდილება: 1843 წლიდან ტემზას ქვეშ მოქმედებდა საცალფეხო გვირაბი. ამ ქმნილების ავტორი იყო ინგლისელი ინჟინერი მარკ ბრუნელი.

პირსონმა  პროექტისთვის დაფინანსება ქალაქის ხელისუფლებისგან მოიპოვა. 1853 წელს შეიქმნა  კომპანია „North Metropolitan Railway Co.“, რომელმაც  მიწისქვეშა რკინიგზის მშენებლობა დაიწყო. დაფინანსება არასტაბილური იყო: ხან  წყდებოდა და ხანაც განახლდენოდა  ხოლმე, ამიტომ მეტროს პირველი მონაკვეთი  – პადინგტონ-ფარინგდონი – მშენებლობის დაწყებიდან მხოლოდ 10 წლის შემდეგ გაიხსნა. მეტროპოლიტენის იდეოლოგიურ ინსპირატორს, ჩარლზ პირსონს, არასოდეს უნახავს მისი ქმნილება,  რადგან ის  1862 წელს, მის გახსნამდე ერთი წლით ადრე გარდაიცვალა.

1863 წლის 10 იანვარს ლონდონში მეტროს პირველი  ხაზი პედიგნტონ- ფარინგდონი გაიხსნა. ხაზი 7 სადგურს მოიცავდა. ღონისძიებამ მთელი ქალაქი გააერთიანა. პირველი მატარებელი 4 ვაგონისა და ორთქლის ლოკომოტივისგან შედგებოდა, რომელიც ნახშირით თბებოდა. განათება გაზის იყო, მაგრამ Daily Telegraph-ის ცნობით, „გაზეთის წაკითხვა სავსებით შესაძლებელი იყო“. ექვსი მატარებელი დადიოდა ყოველ 15 წუთში და პირველ დღეს 30 ათასი ადამიანი გადაიყავანა. გარდა ამისა, დაბალანაზღაურებადი მუშებისთვის სპეციალური იაფი მატარებლები დილის 6 საათამდე მოძრაობდნენ. პროექტი წარმატებული გამოდგა და იმავე წელს გადაწყდა 30 კმ სიგრძის წრიული  ხაზის მშენებლობა.

მატარებლების ორთქლის ლოკომოტივების კვამლი ისე ავსებდა სადგურებს, რომ სუნთქვა ჭირდა. მართალია ხელისუფლება ხალხს არწმუნებდა, რომ კვამლი საზიანო არ იყო, მაგრამ მეტრომ პოპულარობა დაკარგა და ხალხმა ნელ-ნელა ქუჩებში და სუფთა ჰაერზე დაბრუნება დაიწყო.

1905 წელს, მეტროში ელექტროენერგია გაიყვანეს და მიწისქვეშა ტრანსპორტმა პოპულარობა დაიბრუნა. აღსანიშნავია ისიც  რომ ორთქლის ლოკომოტივები ხაზებზე ლამის  1971 წლამდე არსებობდა.  ახლა ლონდონის მეტრო მთლიანად მოდერნიზებულია, თუმცა ვენტილაციის პრობლემები ჯერ კიდევ არსებობს. მაგალითად, 2006 წელს, სიცხის დროს ჰაერი 47 C-მდე გათბა და  ყველა სადგურზე  იდო  აბრები წარწერით „აიღე წყალი“ .

პირველი კომპანიები, რომლებმაც ინვესტიცია განახორციელეს მიწისქვეშეთში, იყო Metropolitan Railway და  Great Western Railway. თითოეული კომპანია ფლობდა და მართავდა ერთ ხაზს. შედეგად, მე-20 საუკუნის დასაწყისში  ლონდონის მეტროს ექვსი დამოუკიდებელი კომპანია მართავდა. ეს უხერხულობას უქმნიდა მგზავრებს: ხაზიდან ხაზზე გადასასვლელად და  ბილეთის ასაღებად სხვა კომპანიის ბილეთების ოფისში უნდა ასულიყვნენ, ან თუნდაც მეორე ხაზზე ფეხით გადასულიყვნენ.

1899 წლიდან მცირდება სამგზავრო მიმოსვლა და მასთან ერთად საწარმოს მოგებაც. კომპანიებმა ინვესტორების ძებნა დაიწყეს, რომელთაგან ერთ-ერთი იყო ამერიკელი ფინანსისტი ჩარლზ იერკესი. მისი ინვესტიციების წყალობით აშენდა  ლონდონის მეტროს მრავალი ხაზი და სადგური.

თუ  მეტროს მშენებლობის დასაწყისში მის გამო  ღარიბთა კვარტლები უკვე  მე-19  საუკუნის 30-იანი წლებისთვის მეტრო  ქალაქწარმომქმნელი ფაქტორი გახდა და ახალი სადგურების, ძირითადად ტერმინალები ირგვლივ მუშათა კლასისთვის ახალი  დასახლებების მშენებლობები დაიწყო, რომლებიც  მეორე მსოფლიო ომის გამო შეწყდა. 1940 წლიდან ლონდონი გერმანიის დაბომბვის ქვეშ მოექცა და მეტროს სადგურები თავშესაფრად გადაიქცა. თავდაპირველად ხელისუფლება ხალხს მეტროში ღამის გათევას უშლიდა, მაგრამ როცა გაირკვა, რომ მდგომარეობა უარესდებოდა,  სადგურებში 22 000 საწოლი დადგეს.

მას შემდეგ, რაც დაბომბვების სამიზნე  დედაქალაქზე  გახდა, ხალხის ევაკუაცია ქალაქგარეთ სწორედ  მეტროთი ხდებოდა. ამ გზით 200 000 ბავშვი გაიყვანეს. მეტროს სადგურებზე  ბიბლიოთეკები და სკოლები მოწეყო, თვითმფრინავების სათადარიგო ნაწილების წარმოება პირდაპირ ლიანდაგებზე ხდენოდა, ხოლო დიდი ხნის განმავლობაში დახურულ Down Street-ზე  ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრის სარეზერვო ოფისი შეიქმნა.

ომის შემდეგ მეტრო ნაციონალიზებული იქნა, მაგრამ სახელმწიფოსგან სუბსიდიები არ მიუღია. გარდა ამისა,  ლონდონის ქუჩებში უამრავმა მანქანამ დაიწყო მოძრაობა და მეტრომ პოპულარობა თანდათან  დაკარგა. მენეჯმენტმა  საკმაოდ ეშმაკური ნაბიჯი გადადგა: მათ დაიქირავეს მუშები ბრიტანების ყოფილი კოლონიებიდან, იამაიკადან და ბარბადოსიდან, რათა ნაკლები გადაეხადათ.

მეტროპოლიტენის პირველი რუკა 1908 წელს გამოჩნდა, როდესაც ყველა ოპერატორმა საერთო რეკლამის მომზადება  გადაწყვიტა და როცა გაირკვა, რომ საკმაოდ რთული იყო ცალკე არსებობა. რუკები ამოქმედდა და არაერთხელ განახლდა, ​​მაგრამ სრულ სურათს მაინც ვერ ქმნიდა.

1931 წელს მეტროს თანამშრომელმა ჰარი ბეკმა ახალი რუკა შეადგინა, რომელიც ელექტრული წრედის სქემას ჰგავდა და რომელზეც  ყველაფერი ნათელი და გასაგები იყო. თუმცა მენეჯმენტმა უარყო ეს პროექტი უარყო. 2 წლის შემდეგ ბეკმა  თავისი ქმნილება ჯიბის ბარათის სახით ნახა გაყიდვაში. ბარათები მილიონობით ეგზემპლარად გაიყიდა, მაგრამ არსად იყო ნახსენები  რუკის ავტორი  და ბეკს არც ანაზღაურება მიუღია. ჰარი ბეკმა მეტროს უჩივლა, მაგრამ არაფერი გამოუვიდა. მისი გარდაცვალებიდან მხოლოდ 20 წლის შემდეგ, 90-იან წლებში, მეტროს მენეჯმენტმა აღიარა ეს ქმედება, როგორც “არაჯენტლმენური” და დაიწყო ბეკის სახელის  რუკის ყველა ეგზემპლარს დააწერა.

ლონდონში თუ მეტრო გვჭირდება, ვეძებთ წითელ და ლურჯ ლოგოს. ძნელი სათქმელია, საიდან გაჩნდა ზუსტად ეს ფორმა „სამიზნე“, მაგრამ ეს სიმბოლო მე-19 საუკუნიდან გამოიყენება. ადრე  ნიშანზე  სატრანსპორტო კომპანიის სახელის გამო სიტყვა „GENERAL“ ეწერა, მაგრამ 1908 წელს სიტყვა შეიცვალა და გახდა „UNDERGROUND“. ეს ლოგო მიუთითებს მეტროში შესასვლელს და რამდენჯერმე პლატფორმაზეც გვხდება, სადაც სიტყვა UNDERGROUND-ის ნაცვლად სადგურის სახელი წერია.

ლონდონის მეტრო ცნობილია მრავალი სახელით: Metropolitan (მეტროპოლიტენი), Underground (მიწისქვეშა), Tube (მილი).

ლონდონის მეტროში ამჟამად 270 სადგურია, რომელთაგან 14 დიდი ლონდონის გარეთაა. აღსანიშნავია,  რომ  ქალაქის ყველა უბანს არ აქვს წვდომა მეტროსთან. ლონდონის 32 უბანი კვლავ იძულებულია  ავტობუსის მომსახურებით ისარგებლოს.

მიწისქვეშა  400 კმ სიგრძი (250 მილის) გზაა, რომელთაგან 32 აშენებულია ღია წესით მხოლოდ 5-10 მეტრის სიღრმეზე. ლონდონის მეტროში ამჟამად 11 ხაზია: 4 ზედაპირული და 7 ღრმა.

რაც შეეხება მეტროს სადგურების სახელებს, აქ ზოგჯერ ყველაფერი ძალიან  მარტივია:  სადგურები Westminster, Green Park. Queensway, აშენდა  იმ ბილიკზე, სადაც დედოფალი ვიქტორია ბავშვობაში პონიებით სეირნობდა.  ზოგჯერ კი  სრულიად გაუგებარია: მაგალითად სადგური Elephant & Castle, როემლიც  ქალაქის სამხრეთ ნაწილშია, სადაც არც სასახლეებია და  ცხადია არც სპილოები.   საბოლოდ კი აღმოჩნდა, რომ წარსულში სადგურის ადგილზე ამავე სახელწოდების სასტუმრო  მდებარეობდა. სასტუმრომდე კი  მჭედლებისა და იარაღის არტელი ყოფილა, რომლის გერბსაც ზურგზე ციხესიმაგრე მოკიდებული  სპილო ამშვენებდა.   თუმცა მაინც საკვირველია, რადგან ნაკლებ სავარუდოა, რომ  შუა საუკუნეების ინგლისში  უბრალო ხალხს შორის ვინმესცოცხალი სპილო ენახა.

სახელები აადვილებს ლონდონის ისტორიის კვალდაკვალ მიყოლას.  ყველაფერი, რაც მთავრდებოდა ham-ზე  (Tottenham) იყო მამული, და ყველაფერი, რაც მთავრდებოდა  ton-ზე (Kennington), ჩვეულებრივ ფერმა იყო.

ლონდონში ასევე არის Docklands Light Railway (დოკლენდის მსუბუქი მეტრო), London Overground (მიწისზედა ხაზი) და TfL Rail.

ჩილე გრძელი, ვიწრო ქვეყანაა, რომელიც  სამხრეთ ამერიკის დასავლეთ კიდეშია გადაჭიმული.  მას დასავლეთით წყნარი ოკეანე, ხოლო აღმოსავლეთით ანდების მთები ესაზღვრება. ქვეყნის სიგრძე 4300 კილომეტრზე მეტია, მაგრამ მის ყველაზე განიერი ადგილი მხოლოდ 350 კილომეტრია.

სანტიაგო ჩილეს დედაქალაქი და  ქვეყნის უდიდესი ქალაქია, ხოლო ვალპარაისო  ქვეყნის მთავარი პორტი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია. ჩილეს ოფიციალური ენა ესპანურია, თუმცა სამხრეთ რეგიონებში ბევრი ადამიანი საუბრობს მაპუდუნგუნზე, მკვიდრი მაპუჩე ხალხის ენაზე.

ჩილეს ეროვნულ დროშას  “La Estrella Solitaria” (მარტოხელა ვარსკვლავი) ჰქვია და მასზე გამოსახულია ვარსკვლავი, რომელიც  ქვეყნის წინსვლის გზამკვლევის  სიმბოლოს წარმოადგენს.

ჩილე ცნობილია თავისი მრავალფეროვანი პეიზაჟებით, რომელიც მოიცავს უდაბნოებს, მთებს, ტყეებს და მყინვარებს, რაც მას სამოთხედ აქცევს ტურისტებისთვის. წყნარი ოკეანის „ცეცხლოვანი რგოლის“ გასწვრივ მდებარეობის გამო ჩილეში ხშირია მიწისძვრები. ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი  მიწისძვრა, რომელიც ოდესმე დაფიქსირებულა და რომლის მაგნიტუდა 9,5 ოყო, 1960 წელს მოხდა.

ატაკამის უდაბნო ჩრდილოეთ ჩილეში ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი ადგილია დედამიწაზე. უდაბნოს ზოგიერთ რაიონში რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ნალექი  საერთოდ არ  მოდის.

ჩილე ამაყობს მსოფლიოში ყველაზე სუფთა ცით, რაც მას ასტრონომიული ობსერვატორიების მთავარ ადგილად აქცევს. სწორედ აქ მდებარეობს  ცნობილი პარანალის ობსერვატორია.

ჩილე სპილენძის წამყვანი მწარმოებელი ქვეყანა  და  მსოფლიოს სპილენძის დაახლოებით მესამედს აწვდის.

ჩილეს  სანაპირო ზოლი  6000 კილომეტრზე  მეტია, რის გამოც მისი საზღვაო მეურნეობა უზრუნველყოფილია ზღვის პროდუქტებით, მათ შორის თევზით, მოლუსკებითა და წყალმცენარეებით.

ქვეყანა  ასევე განთქმულია თავისი ღვინის წარმოებით, განსაკუთრებით წითელი ღვინოებით, როგორიცაა Carménère და Cabernet Sauvignon. ჩილე ღვინის ერთ-ერთი უმსხვილესი ექსპორტიორია მსოფლიოში.

ჩილე წიგნიერების ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელით გამოირჩევა ლათინურ ამერიკაში: ქვეუნის მოსახლეობის თითქმის 100%-ს შეუძლია წერა-კითხვა.

ქვეყანას აქვს მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობა,  რომელიც  შექმნილია როგორც ადგილობრვი ტრადიციების, ისე ევროპული კოლონიზაციის გავლენის ქვეშ. აღდგომის კუნძული, რომელიც წყნარ ოკეანეში მდებარეობს, ჩილეს განსაკუთრებული ტერიტორიაა და თავისი იდუმალი მოაის ქანდაკებებითაა ცნობილი.

მაპუჩეს ხალხი ჩილეს ერთ-ერთი უდიდესი ძირძველი ეთნიკური ჯგუფია, რომელსაც მნიშვნელოვანი კულტურული გავლენა აქვს ქვეყნის ტრადიციებსა და ისტორიაზე.

ჩილეს ეროვნული ცეკვა არის კუეკა,  რომელიც ჩილელებისთვის იგივეა რაც  ტანგო არგენტინელებისთვის ან  სამბა ბრაზილიელებისთვის. ცეკვის თანმხლებ სიმღერაში შეგიძლიათ აბსოლუტურად ნებისმიერი მნიშვნელობა ჩასვათ – რაც თქვენს გულს სურს. ასეთ თავისუფლებასა და შეუზღუდავ ქმედებაში ჩანს ჩილელი ხალხის სული, რომელმაც ბევრი ტანჯვა და განსაცდელი განიცადა, მაგრამ ამის მიუხედავად შეინარჩუნა სული, თავისუფლება და ეროვნული მახასიათებლები.

1973 წელს ჩილეში სახელმწიფო გადატრიალება მოხდა. იმ დროს ბევრი მამაკაცი მოკლეს ან ციხეში ჩასვეს. ხალხს აეკრძალა მიტინგებისა და მსვლელობის გამართვა, თუმცა მხოლოდ ერთი რამ იყო დაშვებული –  ცეკვა. შემდეგ გამოჩნდა ცეკვა „Lonely Cueca“. ქალები მთავრობის შენობებთან მოდიოდნენ და მარტო იწყებდნენ ცეკვას. ამავდროულად, ისინი თითქოს ეხუტებოდნენ უხილავ პარტნიორებს – მათ ქმრებს ან ნათესავებს. ეს იყო ერთგვარი პროტესტი, მწუხარებისა და უკმაყოფილების გამოხატვის საშუალება.

დღესდღეობით ფართოდ არის გავრცელებული მხიარული და ონოვრული კუეკა. ჩილეში ნებისმიერი ტურისტი აუცილებლად იხილავს ამ ცეკვას და შეძლებს შეუერთდეს საერთო გართობას. ეროვნული ცეკვა, რომელიც მრავალი წელია ხალხის ემოციებსა და ტანჯვას გამოხატავს, ყველა მნახველს მოეწონება.