კონტინენტები

სამხრეთი კორეა აღმოსავლეთ აზიაში, კორეის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. სახელი კორეა მომდინარეობს კორიოს სამეფოდან. ქვეყანას გააჩნია სახმელეთო ასტრონომიული საზღვარი ჩრდილოეთ კორეასთან (ჩრდილოეთით, გადის 38-ე პარალელზე) და საზღვაო საზღვრები იაპონიასა (აღმოსავლეთით) და ჩინეთთან (დასავლეთით).

მეტად საინტერესოა ის ფაქტი, რომ კორეასა და იაპონიას შორის მდებარე იაპონიის ზღვას სამხრეთ კორეაში აღმოსავლეთის ზღვად მოიხსენიებენ.  კორეის მხარის განცხადებით სახელი „იაპონიის ზღვა“ მსოფლიო საზოგადოებას თავს იაპონიის იმპერიამ მოახვია. 1910-1945 წლებში კორეაში ადგილი ჰქონდა იაპონიის ინტერვენციას. ამიტომ კორეის მთავრობის პოზიცია ზღვის სახელწოდებასთან დაკავშირებით არ იქნა გათვალისწინებული, როცა 1929 წელს საერთაშორისო ჰიდროგრაფიულმა საზოგადოებამ (IHO) გამოაქვეყნა პუბლიკაცია „ოკეანეებისა და ზღვების საზღვრები“. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ  სახელწოდება „აღმოსავლეთის ზღვა“ დაახლოებით 2000 წელს ითვლის და ბევრ ძველ რუკაზე გვხდება. მაგ; მარკო პოლოს მოგზაურობის რუკაზე, ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ თარგმნილ მსოფლიოს პოლიტიკურ რუკაზე და სხვ. ამჟამად, ეს საკითხი  ჯერაც განხილვის საკითხია.  აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ძალიან ბევრ ქვეყანაში გამოცემულ რუკებსა და გლობუსებზე, ასევე; Googl Maps-ის, Bing. Maps-is, National Geographic-ის ციფრულ რუკებზე, ორივე სახელწოდებაა დატანილი.

ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 70% მთიანია, რაც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს დასახლებასა და მიწათმოქმედებაზე. უმაღლესი მწვერვალია ჰალასანი (1950 მ), რომელიც ვულკანური წარმოშობისაა და მდებარეობს კუნძულზე.

სამხრეთ კორეას 3000-ზე მეტი კუნძული  ეკუთვნის, მათ შორის ყველაზე დიდი არის ჯეჯუს კუნძული – პოპულარული ტურისტული რეგიონი.

ქვეყანაში მუსონური კლიმატია – ზაფხულში უხვი ნალექი მოდის, ხოლო , ხოლო ზამთარი ცივი და მშრალია. მნიშვნელოვანი მდინარეებია ჰანგანგი და ნაკდონგანგი, რომლებიც ქვეყნის ეკონომიკურ და ეკოლოგიურ განვითარებაში დიდ როლს თამაშობენ.

სამხრეთ და ჩრდილოეთ კორეას შორის მდებარეობს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გამაგრებული საზღვარი – დემილიტარიზებული ზონა (DMZ).

მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობს ქალაქებში, განსაკუთრებით დედაქალაქში სეულში, რომელიც ერთ-ერთი უდიდესი მეგაპოლისია მსოფლიოში. სეული გაშენებულია მდინარე ჰანგანგის ნაპირებზე, რომელიც ქალაქს ორ ნაწილად ყოფს და მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო და რეკრეაციული ზონაა. სეული გარშემორტყმულია მთებით, რაც ქალაქს ბუნებრივ დაცვასა და უნიკალურ ლანდშაფტს აძლევს.

სეული ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული დედაქალაქია მსოფლიოში, სადაც მილიონობით ადამიანი მცირე ტერიტორიაზე ცხოვრობს.

ქალაქში გვერდიგვერდ ნახავთ თანამედროვე ცათამბჯენებსა და ისტორიულ სასახლეებს, როგორიცაა გიონგბოკგუნგის სასახლე, რომელიც მე-14 საუკუნეში აშენდა.

სეული მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალტექნოლოგიური ქალაქია, სადაც ინტერნეტის სიჩქარე და ციფრული სერვისები ძალიან განვითარებულია.

სამხრეთი კორეა ადამიანის განვითარების ინდექსის მიხედვით აღმოსავლეთ აზიის ყველაზე განვითარებული ქვეყანაა. მისი მოქალაქეები სარგებლობენ ცხოვრების ძალიან მაღალი ხარისხით, გააჩნიათ რეგიონში ყველაზე მაღალი ინდივიდუალური შემოსავალი და საშუალო ხელფასი.  კორეა ჯანდაცვის ხარისხისა და ბიზნესის კეთების სიმარტივის მიხედვით, ასევე წამყვან ქვეყნებს შორისაა მსოფლიო მასშტაბით. კორეა ერთ-ერთი ყველაზე უსაფრთხო ქვეყანაა მსოფლიოში.

მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთ კორეა ერთ-ერთი ყველაზე ტექნოლოგიურად განვითარებული ქვეყანაა მსოფლიოში, კორეელები აქტიურად ინარჩუნებენ კავშირს ბუნებასთან. მაგალითად, სეულში არის ეგრეთ წოდებული „ტყის ბიბლიოთეკები“ – მყუდრო ღია ცის ქვეშ ხეებით გარშემორტყმული სამკითხველო ადგილები.

კორეელები ძალიან შრომისმოყვარეები არიან: ისინი დასვენების დღეების გარეშე მუშაობენ.

სამხრეთ კორეაში ადამიანის ასაკი ტრადიციულად იზომება არა მხოლოდ დაბადების მომენტიდან, არამედ მოიცავს საშვილოსნოში გატარებულ დროსაც. ახალშობილი ბავშვი დაბადების მომენტიდან ერთი წლისაა. ეს გამოწვეულია კონფუციანური ტრადიციით, რომლის მიხედვით ჩვილის მიერ საშვილოსნოში გატარებული  დრო ასევე ასაკად ითვლება.

საინტერესო ფაქტია, რომ სამხრეთ კორეაში ციფრ 4-ს  ცრურწმენის გამო ერიდებიან: აქ რიცხვი 4 უიღბლოდ ითვლება, რადგან სიტყვა „ოთხი“ (사, sa) კორეულად ჟღერს სიტყვა „სიკვდილის“ (사, sa) მსგავსად. ამიტომ ლიფტებში ღილაკის „4“-ის ნაცვლად ხშირად გამოიყენება ასო „F“ (ინგლისური „ოთხიდან“).

სამხრეთ კორეაში ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი დღესასწაულია, როდესაც მთელი ქვეყანა პრაქტიკულად ისვენებს  და ოჯახთან ერთად დროს ატარებს.  ეს არის მთვარის ახალი წელი (სეოლნალი) და შემოდგომის მოსავლის ფესტივალი (ჩუსეოკი). სეოლნალი აღინიშნება მთვარის კალენდრის პირველი თვის პირველ დღეს, ჩვეულებრივ იანვრის ბოლოს ან თებერვლის დასაწყისში, ხოლო ჩუსეოკი მთვარის კალენდრის მე-8 თვის მე-15 დღეს, ჩვეულებრივ, სექტემბრის შუა რიცხვებში აღინიშნება.  იგი ასევე ცნობილია როგორც “კორეული მადლიერების დღე”.

კორეაში, გარდა ვალენტინობისა და თეთრი დღისა (14 მარტი), ასევე  აღნიშნავენ შავ დღეს (14 აპრილი).  ეს არის მარტოხელა ადამიანების დღე, რომლებსაც წინა ორ დღესასწაულზე საჩუქრები არ მიუღიათ. ისინი ერთად იკრიბებიან და ჭამენ jjajangmyeon-ს-ლაფშას შავი ლობიოს სოუსით.

K-pop კორეის ყველაზე წარმატებული კულტურული ექსპორტია. ჯგუფები, როგორიცაა BTS და Blackpink, გახდნენ გლობალური სუპერვარსკვლავები და მიიღეს მილიონობით გულშემატკივარის სიყვარული დაიმსახურეს.  BTS პირველი კორეული ჯგუფია, რომელმაც 2020 წელს აშშ-ს Billboard Hot 100-ის პირველი ადგილი დაიკავა თავისი სიმღერით Dynamite. Gangnam Style სიმღერა გინესის რეკორდების წიგნში შევიდა, როგორც ყველაზე მეტი მოწონების მქონე ვიდეო YouTube-ზე და პირველი ვიდეო, რომელმაც 1 მილიარდ ნახვას გადააჭარბა პლატფორმაზე. სიმღერა  2012 წლის 15 ივლისს  გამოვიდა და სწრაფად გახდა ვირუსული მისი უნიკალური და მიმზიდველი მუსიკალური ვიდეოს გამო.

მასწავლებლის პროფესიას სამხრეთ კორეაში  არა მარტო მაღალი სტატუსი აქვს, არამედ ღრმა პატივისცემითაც სარგებლობს  საზოგადოებაში. ეს არის ტრადიციული კონფუცისტური ღირებულებების შედეგი , რაც ხელს უწყობს განათლებისა და მასწავლებლების პატივისცემას.

კორეული მოდა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულია მსოფლიოში. ეს  აიხსნება როგორც K-pop-ისა და კინოს გავლენით, ასევე კორეული კოსტუმების ისტორიული ტრადიციებით. 

სამხრეთ კორეა გლობალური კოსმეტიკური ინდუსტრიის ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშეა, რომელიც ცნობილია თავისი ინოვაციებით, როგორიცაა BB კრემები, ნიღბები და კანის მოვლის საშუალებების ფართო არჩევანი. ფაქტია ისიც, რომ სამხრეთ კორეა ასევე მსოფლიოში პირველ ადგილზეა მამაკაცის კოსმეტიკური საშუალებების ბაზრით.

კორეა პლასტიკური ქირურგიის მსოფლიო ცენტრია. პლასტიკური ქირურგების საერთაშორისო ასოციაციის მონაცემებით, სამხრეთ კორეას  პლასტიკური ქირურგიის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მსოფლიოში ერთ სულ მოსახლეზე. სტატისტიკური ფაქტი აჩვენებს, რომ ქვეყანაში ყოველწლიურად 1 მილიონზე მეტი ოპერაცია ფიქსირდება

კორეული სამზარეულოს შედევრია  პოპულარული და უნიკალური  კერძი  კიმჩი. ეს ტრადიციული კორეული კერძია, რომელიც შედგება ფერმენტირებული ბოსტნეულისგან, ყველაზე ხშირად კომბოსტოსა და ბოლოკისაგან, სხვადასხვა სანელებლებისა და სეზონური ინგრედიენტების დამატებით. კერძი იმდენად მნიშვნელოვანია კორეის კულტურაში, რომ სამხრეთ კორეაში არის მუზეუმი, რომელიც  მხოლოდ  ამ კერძს ეძღვნება.  კორელეებს აქვთ განსაკუთრებული დღეები, როდესაც ოჯახები იკრიბებიან ზამთრისთვის დიდი რაოდენობით კიმჩის დასამზადებლად  და ამ პროცესს “კიმჯანგი” ჰქვია.

სამხრეთ კორეაში არის ტუალეტებისადმი მიძღვნილი მუზეუმი! მას ჰაევოჯაეს მუზეუმი ჰქვია და მდებარეობს ქალაქ სუვონში. მუზეუმის შენობა გიგანტური ტუალეტის ფორმისაა და გამოფენა მოგვითხრობს ტუალეტის კულტურის ისტორიასა და ევოლუციაზე.

სირია (ოფიციალურად სირიის არაბთა რესპუბლიკა)   დასავლეთ აზიაში მდებარე სახელმწიფოა. მას დასავლეთიდან ლიბანი და ხმელთაშუა ზღვა, ჩრდილოეთიდან თურქეთი, აღმოსავლეთიდან ერაყი, სამხრეთიდან იორდანია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ისრაელი ესაზღვრება.

სირია უძველესი ისტორიის მქონე ქვეყანაა, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის გულში, კულტურათა და ცივილიზაციების გზაჯვარედინზე მდებარეობს. მისი მიწები მრავალი იმპერიის, რელიგიისა და კულტურის აკვანი იყო, რომლებმაც სასიცოცხლო როლი ითამაშეს კაცობრიობის განვითარებაში. თანამედროვე გამოწვევების მიუხედავად, სირია აგრძელებს მდიდარი მემკვიდრეობის შენარჩუნებას, რომლის შესახებაც ცოტამ თუ იცის. აქ შუმერული, ასურული, ბერძნული, რომაული, ბიზანტიური და არაბული გავლენა ერთმანეთშია გადაჯაჭვული.

ქვემოთ მოცემულია ნაკლებად ცნობილი და საინტერესო ფაქტები სირიის შესახებ, რომლებიც შეიძლება არ იცოდეთ.

დამასკო, სირიის დედაქალაქი, ერთ-ერთი უძველესი მუდმივად დასახლებული ქალაქია მსოფლიოში. აქ  დასახლების მტკიცებულებები  დაახლოებით 10000 წლით თარიღდება. გარდა ამისა, დამასკო დღევანდელ მსოფლიოს დედაქალაქებს შორის ყველაზე ძველი დასახლებაა

სირიაში ასევე მდებარეობს  უძველესი ქალაქი უგარიტი, სადაც ყველაზე ძველი ანბანია აღმოჩენილი.

უძველესი ქალაქი პალმირა, რომელიც  იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია, რომის იმპერიის მთავარი კულტურული და სავაჭრო ცენტრი იყო.

ქალაქ ბოსრა, ოდესღაც რომის პროვინციის არაბეთის დედაქალაქი, საოცრად კარგად შემონახული რომაული თეატრია.

დამასკოში მდებარე  ომაიანთა მეჩეთი, რომელიც  მე-8 საუკუნით თარიღდება, მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი და უძველესი მეჩეთია.

ებლა, უძველესი სამეფო სირიაში, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III ათასწლეულში ვაჭრობისა და ცივილიზაციის მთავარი ცენტრი იყო  .

სირიის უდაბნო  ქვეყნის დიდ ნაწილს მოიცავს და  არაბეთის დიდი  უდაბნოს ნაწილია.

ჰერმონის მთას ისტორიული და რელიგიური მნიშვნელობა აქვს სხვადასხვა კულტურისთვის, იგი ამავე დროს მტკნარი წყლის წყაროა.

სირიაში მიედინება მდინარე ევფრატი, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარე და წყლის მთავარი წყაროა ათასწლეულების განმავლობაში.

შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე სირიაში – Crac des Chevaliers,  ჯვაროსნების დროინდელი  ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შემონახული ციხესიმაგრეა მსოფლიოში.

სირიის დროშაზე მწვანე ვარსკვლავებია გამოსახული, რომლებიც ერთიანობას და არაბული ნაციონალიზმის იმედს წარმოადგენენ.   

სირიის მოსახლეობის უმრავლესობა სოფლის მეურნეობით არის დაკავებული, კერძოდ, ხორბლის, ქერის, ბამბისა და ზეთისხილის მოყვანით.

სირიაში სასკოლო განათლება უფასოა და მოიცავს ექვსწლიან დაწყებით და სამწლიან საშუალო განათლებას.

ქვეყანას ოფიციალური რელიგია არ აქვს, თუმცა ისლამს ძლიერი გავლენა აქვს სახელმწიფოზე.

სირიაში სამხედრო სამსახური სავალდებულოა და მამაკაცები ვალდებულნი არიან იმსახურონ.

სირიას ძალიან მდიდარი სამზარეულო აქვს. ის მოიცავს ისეთ  ცნობილ კერძებს, როგორიცაა კიბე, ფატუშ და ბაქლავა, რომლებიც ხმელთაშუა ზღვისა და ახლო აღმოსავლეთის გემოების განსახიერებაა.

სირიის ალეპოს საპონი მსოფლიოში ერთ-ერთ უძველეს საპნად  ითვლება, რომელიც ბუნებრივი ინგრედიენტებით –  ზეითუნისა და დაფნის ზეთებისგან არის დამზადებული.

დამასკური ფოლადის ტრადიციული სირიული ხელობა განთქმული იყო თავისი რთული ნიმუშებითა და განსაკუთრებული ხარისხით, რომლებიც  ლეგენდარული ხმლების შესაქმნელად გამოიყენებოდა.

დამასკოს ვარდი, რომელიც მსოფლიოში ცნობილია თავისი განუმეორებლი სურნელით, დამასკოს რეგიონში იზრდება. მისი ფურცლებისგან ვარდის ზეთს ამზადებენ, რომელიც პარფიუმერიასა  და კოსმეტიკაში გამოიყენება. ფურცლებს ხელით კრეფენ დილით ადრე, რათა შეინარჩუნონ ხარისხი. ვარდის მოყვანა რეგიონში მნიშვნელოვან ინდუსტრიად იქცა.

სირია სასიცოცხლო როლს ასრულებდა აბრეშუმის გზაზე, რომელიც  ევროპას ჩინეთთან და ინდოეთთან სავაჭრო გზებით  აკავშირებდა. ქალაქები ალეპო და ჰომსი  ამ სავაჭრო მაგისტრალის მთავარი ცენტრები იყო, სადაც მთელი მსოფლიოდან ჩამოსული ქარავნები ხვდებოდნენ. აქ ვითარდებოდა ხელოსნობა, ხდებოდა ცოდნის გაცვლა და  ყალიბდენოდა კულტურული ურთიერთობები. ადგილობრივი ბაზრები და ქარავნები მოწმობენ ამ დიდებული წარსულის შესახებ.

სირია ერთ-ერთ პირველ რეგიონად თვლება, სადაც მეღვინეობა განვითარდა. არქეოლოგიური აღმოჩენები მიუთითებს, რომ ღვინის წარმოება ძვ. წ. 3000 წლიდან დაიწყო. თანამედროვე შეზღუდვების მიუხედავად, ქვეყნის ზოგიერთ რაიონში ყურძენი კვლავ მოჰყავთ და ადგილობრივი სასმელები იწარმოება, რაც ასახავს რეგიონის უძველეს სასოფლო-სამეურნეო ტრადიციებს.

სირიული მოზაიკა მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე დახვეწილად ითვლება, განსაკუთრებით ისეთ ადგილებში, როგორიცაა მაალულა და უძველესი ტაძრები. პატარა ქვების გამოყენებით, ხელოსნები ქმნიდნენ სცენებს ყოველდღიური ცხოვრებიდან, მითოლოგიიდან და რელიგიიდან. მოზაიკური ხელოვნება აყვავდა როგორც ქრისტიანულ, ასევე მუსლიმურ არქიტექტურაში. მრავალი შედევრი ამჟამად სირიასა და მის ფარგლებს გარეთ მუზეუმებშია განთავსებული.

მთიან ქალაქ მაალულაში დღემდე საუბრობენ დასავლურ არამეულ ენაზე. ეს ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან დასახლებებს შორის, სადაც იესოს დროის ენა დღემდეა შემორჩენილი. ქალაქი ასევე ცნობილია თავისი უძველესი მონასტრებითა და ქრისტიანული სალოცავებით. მაალულა სულიერი უწყვეტობისა და უნიკალური კულტურული მეხსიერების ცოცხალ სიმბოლოდ რჩება.

სირიის შესახებ ეს საოცარი და მომხიბვლელი ფაქტები ავლენს მისი ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობის სიღრმეს. ეს არის ქვეყანა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში აკავშირებდა ცივილიზაციებს, იდეებსა და ხალხებს. გამოწვევების მიუხედავად, სირია ინარჩუნებს თავის უნიკალურ მემკვიდრეობას, რომელიც პატივისცემისა და შესწავლის ღირსია. რაც უფრო მეტს შეიტყობთ მის შესახებ, მით უფრო მეტად გამოვლინდება მისი ნამდვილი სახე, რომლის შესახებაც შესაძლოა აქამდე არ იცოდით.

ატაკამის უდაბნო (ესპ. Desierto de Atacama)  სამხრეთ ამერიკაში, ანდების მთების დასავლეთით, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე თითქმის 1000 კმ სიგრძეზეა გადაჭიმული. უდაბნოს ფართობი 105,000 კვ, კმ-ია და ჩილეს ჩრდილოეთით მდებარეობს.

ატაკამა ყველაზე მშრალი უდაბნოა მსოფლიოში, რაც NASA-ს მიერ ჩატარებულმა კვლევებმაც დაადასტურა. ატაკამას ზოგიერთ მეტეოროლოგიურ სადგურზე წვიმა არასდროს დაფიქისირებულა. ნალექის გარეშე ოთხ წლამდე პერიოდები რეგისტრირებულია უდაბნოს ცენტრალურ სექტორში, რომელიც  ჩილეს  ქალაქებს – ანტოფაგასტას, კალამასა და კოპიაპოს – შორის მდებარეობს. ატაკამაში ნალექის საშუალო  წლიური რაოდენობა დაახლოებით 1 მმ-ია.  გეოგრაფიულად, ატაკამას სიმშრალე იმით აიხსნება, რომ იგი  ორი საკმაოდ მაღალი მთიან სისტემას შორის (ანდები და ჩილეს სანაპირო ქედი)  მდებარეობს. ორივე  – ანდების მთები და ჩილეს სანაპირო ქედი, რომლებიც გარს აკრავს ამ უდაბნოს,  ბლოკავს  ტენიანობას, რის გამოც ატაკამას უდაბნო მცენარეულობისთვის ერთგვარ სასიკვდილო ზონად აიქცევა.

დღის განმავლობაში უდაბნოში ტემპერატურამ შეიძლება 40º C-ს  მიაღწიოს, ხოლო ღამით კი 5º C-მდე დაეცეს. მთელი წლის განმავლობაში, დღეების 90%-ზე მეტი მზიანია.

ატაკამა მსოფლიოში  ბუნებრივი ნატრიუმის  ნიტრატის უდიდესი მარაგით გამოირჩევა. ნატრიუმის ნიტრატს სასუქებისა და ფეთქებადი ნივთიერებების წარმოებისთვის იყენებენ. 1940-იან წლებში ამ მინერალის მოპოვების, რომელსაც ასევე  ჩილეს მარილს უწოდებენ, ბუმი იყო. დღეს უდაბნოში მრავლადაა მიტოვებული სამთო ქალაქები.  საინტერესოა, რომ 1800-იანი წლების ბოლოს ჩილესა და ბოლივიას შორის დავა დაიწყო ატაკამას  გამო (Guerra del Pacífico –  წყნარი ოკეანის ომი), რადგან ორივე ქვეყანა აცხადებდა, რომ ამ უზარმაზარი სამთო პოტენციალის მქონე რეგიონის კანონიერი მფლობელები იყვნენ. ომის ბოლოს ჩილემ აიღო კონტროლი მთელ რეგიონზე.

ატაკამას  ნიადაგის ნიმუშები ძალიან ჰგავს პლანეტა მარსის ნიმუშებს. ამ მიზეზით, NASA უდაბნოს წითელ პლანეტაზე მისიების ინსტრუმენტების შესამოწმებლად იყენებს. ატაკამას ხშირად მარსზე სცენების გადასაღებ ადგილადაც იყენებენ,  როგორც მაგალითად სატელევიზიო სერიალში Space Odyssey: Voyage to the Planets.

მიუხედავად იმისა, რომ ატაკამა ყველაზე მშრალი უდაბნოა მსოფლიოში და საკმაოდ მაღალი ტემპერატურაა დღის განმავლობაში, აქ მთების მაღალი მწვერვალები თოვლით არის დაფარული.

ატაკამას უდაბნო დედამიწაზე ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან ადგილებს შორის, სადაც წელიწადში 300+ დღე მზიანია და ღრუბლების გარეშე. უღრუბლო ცისა და სიმაღლის გამო იგი საუკეთესო ადგილია ჩვენს პლანეტაზე ობსერვატორიებისთვის. ბოლო წლებში უდაბნოში  მსოფლიოში უდიდესი სახმელეთო ტელესკოპი დადგეს, სადაც 66 რადიოტელესკოპის მიერ გადაღებული სურათების დახმარებით ვარსკვლავების ფორმირებაზე დაკვირვება მიმდინარეობს.

გალაპაგოსის კუნძულები წყნარ ოკეანეში უნიკალური არქიპელაგია, რადგან ფლორისა და ფაუნის მრავალი იშვიათი სახეობის სამშობლოა. კუნძულები, რომელთა ფართობი 7800 კვადრატული კილომეტრია, ეკვადორიდან 972 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს.

არქიპელაგი 19 კუნძულისგან შედგება, რომელთაგან 13 ვულკანური წარმოშობისაა და ეკვადორის პროვინციას წარმოადგენს, რომლის მოსახლეობა დაახლოებით 25 ათასი ადამიანია.

მეცნიერების აზრით, პირველი კუნძულების ფორმირება დაახლოებით 5 მილიონი წლის წინ დაიწყო. 2005 წელს ერთ-ერთ „ახალგაზრდა“ კუნძულზე ვულკანის ამოფრქვევა იმაზე მიუთითებს, რომ მათგან ყველაზე ახალგაზრდას ფორმირება ახლაც აქტიურ პროცესშია.

ამ თვალწარმტაც კუნძულებზე პირველი მოგზაურობა ევროპელებმა მე-16 საუკუნეში განახორციელეს და აქ კუების უზარმაზარი რაოდენობის აღმოჩენის შემდეგ, კუნძულს „გალაპაგოსი“ უწოდეს, რაც „წყლის კუებს“ ნიშნავს. კუნძულები მეზღვაურების რუკებზე მხოლოდ 1570 წელს გამოჩნდა. 1970 წელს აქ ვეშაპებზე ნადირობის ბაზა განთავსდა.  კუნძულზე ბინადარი დიდი რაოდენობით კუები ცხიმის წყაროდ გამოიყენებოდა, ხოლო მათი ხორცი – საკვებად მეზღვაურებისთვის მათი ხანგრძლივი მოგზაურობის დროს.

1832 წლის დასაწყისში ეკვადორმა გალაპაგოსის კუნძულებზე თავისი უფლებები გამოაცხადა და არქიპელაგი ეკვატორთან ახლოს მდებარე სახელმწიფოს ნაწილი გახდა. ამ მოვლენის შემდეგ ცივილიზაციის მიერ ჯერ კიდევ ხელუხლებელი ადგილების აქტიური შესწავლა დაიწყო. ჩარლზ დარვინმა, რომელიც აქ 1835 წელს იმყოფებოდა, ამ ხელუხლებელ ადგილს „ევოლუციის სამოთხე“ უწოდა.

უნიკალური ეკოსისტემის შესანარჩუნებლად, 1959 წელს არქიპელაგზე ჩარლზ დარვინის ეროვნული ნაკრძალი და ფონდი დაარსდა. ამჟამად, მეცნიერები აქტიურად არიან დაკავებულნი ფლორისა და ფაუნის უიშვიათესი სახეობების შენარჩუნებით, რომლითაც ეს საინტერესო ადგილები საკმაოდ მდიდარია. ზოგიერთი მათგანი პლანეტაზე ერთადერთიც კია.

ზოგიერთი ცხოველის მრავალფეროვნება და იშვიათობა განპირობებულია კუნძულების  კონტინენტიდან დაშორებით, ასევე მათი შენარჩუნებისთვის ხელსაყრელი კლიმატით. კუნძულების ვრცელი სივრცე მრავალი ცხოველის, მათ შორის სელაპების, ზღვის ლომების, მღრღნელების და ღამურების სახლია.

აქ ასევე 20-ზე მეტი სახეობის ქვეწარმავალი ბინადრობს – ხვლიკები,  ვარანები,  გველების რამდენიმე სახეობა, იგუანები და იშვიათი კუები. ეკვატორული კლიმატის წყალობით, კუნძულებზე ალბატროსები, პინგვინები, თოლიები  ბინადრობენ.

არქიპელაგის უდიდესი კუნძულის ისაბელას ყურეში  შეხვდებით ფერად ფლამინგოებს, ვარხვების, იგუანებს და გიგანტურ კუებს. არქიპელაგის სანაპირო წყლებში წყლის სამყაროს წარმომადგენლების უზარმაზარი მრავალფეროვნებაა, მთ შორის –  ვეშაპები, ზვიგენები, დელფინები.

ამავე კუნძულზე მდებარეობს არქიპელაგის უმაღლესი წერტილი – ვულკანი ვილფი და  ასევე ვულკანი სიერა ნეგრა უზარმაზარი კრატერით, რომლის დიამეტრი დაახლოებით 10 კმ-ია.

სანტა კრუზი ყველაზე დასახლებული კუნძულია დიდი ტურისტული ცენტრით  – პუერტო აიორა. ქალაქში მდებარეობს ჩარლზ დარვინის სადგური, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში სწავლობდა გადაშენების პირას მყოფ ცხოველთა სახეობებს, მათ შორის გიგანტურ კუებს.

არქიპელაგის დედაქალაქი პუერტო ბაკერიზო მორენო  სან სალვადორის კუნძულზე მდებარეობს. კუნძულის უნიკალურობა იმაში მდგომარეობს, რომ ელ ხუნკოს ვულკანის კრატერში არის მტკნარი წყლის წყარო, რომელიც ტბას ქმნის. კუნძულის პლაჟები იდეალურია წყლის აქტივობების მოყვარულთათვის.

ფერნანდინას  ზღაპრულ  კუნძული, რომელიც ცნობილია თავისი  დიდებული მარჯნის რიფებითა და ურბინას ყურით,  ასევე  ვარხვებისა და ზღვის იგუანების დიდი რაოდენობით გამოირჩევა.

სანტა მარიას კუნძულზე  მდებარეობს ნაწილობრივ წყალში ჩაძირული ჩამქრალი ვულკანის კრატერი,რომელიც ფანტასტიკურ სანახაობას ქმნის. ეს გალაპაგოსის კუნძულებზე ერთ-ერთი ყველაზე მიმზიდველი ადგილია დაივინგის მოყვარულთათვის.

გალაპაგოსის კუნძულები ჩვენი პლანეტის წარმოუდგენელი ადგილია, სადაც ბუნებამ თავისი სიმდიდრის ყველაზე ძვირფასი ნიმუშები შეინარჩუნა.

გერმანია ევროკავშირის ყველაზე ხალხმრავალი ქვეყანაა. მისი მოსახლეობა 83 მილიონზე მეტია.

ქვეყანა  ფედერაციული რესპუბლიკაა, რომელიც  16 მიწისგან შედგება.  ის შენგენის ზონის წევრი სახელმწიფოა, რაც უსაზღვრო მოგზაურობის საშუალებას იძლევა ევროპის ბევრ ქვეყანას შორის.

ქვეყნის დედაქალაქი ბერლინი პარიზზე ცხრაჯერ დიდია და ვენეციაზე მეტი ხიდი აქვს.

ბერლინის კედელი, რომელიც ოდესღაც  აღმოსავლეთ და დასავლეთ გერმანიას ყოფდა,  28 წლის განმავლობაში იდგა და 1989 წელს დაანგრიეს.

გერმანული  ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სალაპარაკო მშობლიური ენაა ევროპაში და ცნობილია თავისი გრძელი რთული სიტყვებით, მაგალითად როგორიცაა “Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz”.

შვარცვალდი  პატარა ტყიანი მასივია ბადენ-ვიურტემბერგის მიწაზე, გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთით. დასავლეთით და სამხრეთით ის რაინის ხეობას საზღვრავს და  სამკუთხედის ფორმის ტერიტორიას იკავებს. შვარცვალდი ”შავ ტყეს” ნიშნავს, აქ გავრცელებული მუქწიწვოვანი ტყის ფერიდან გამომდინარე. ამ მხარის უმაღლესი მწვერვალია ფელდბერგი, რომლის სიმაღლე  1493 მ-ია. აქ არაერთი სოფელი და კეთილმოწყობილი კურორტია მინერალური წყლებითა და სათხილამურე ბაზებით. შვარცვალდის ტერიტორიაზე მდებარეობს გერმანიის ყველაზე მაღალი – ტრიბერგის და ყველა წმინდას ჩანჩქერები. აქვე განლაგებულია მუზეუმი ღია ცის ქვეშ, რომელიც  XVI-XVII სს. შვარცვალდში არსებულ ყოფა-ცხოვრებას ასახავს. შავი მთებიდან იღებს სათავეს სიგრძით ევროპის მეორე მდინარე დუნაი, რომელიც საბოლოოდ  შავ ზღვაში ჩაედინება. და კიდევ, სწორედ შვარცვალდის ტყემ  შთააგონა ძმებ გრიმების თავიანთი ცნობილი  ზღაპრები.

შვარცვალდის ტყე

გერმანიას  ინოვაციების მდიდარი ისტორია აქვს: იგი არის სტამბის სამშობლო, რომელიც იოჰანეს გუტენბერგმა XV საუკუნეში გამოიგონა.

ქვეყანას მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი ადგილი უკავია ავტომობილების წარმოებით. იგი ცნობილია ისეთი ბრენდებით, როგორიცაა BMW, Mercedes-Benz, Audi და Volkswagen. გერმანია გამოირჩევა თავისი ვრცელი ავტობანის ქსელით, სადაც არ არის სიჩქარის შეზღუდვა.

გერმანიაში  20000-ზე მეტი ციხე-სიმაგრეა, რომელიც  მის შუა საუკუნეების მდიდარ ისტორიას ასახავს.

გერმანიას აქვს საშობაო ბაზრობების დიდი ტრადიცია, ქალაქები  ნიურნბერგი და დრეზდენი უძველეს და ყველაზე ცნობილ ბაზრობებს მასპინძლობს გერმანიაში, ბავარიის მიწის დედაქალაქ მიუნხენში ყოველწლიურად   მსოფლიოში ყველაზე დიდი ლუდის ფესტივალი „Oktoberfest“  ტარდება.

საშობაო ბაზრობა დრეზდენში

გერმანიაში  1500-ზე მეტი სახეობის ძეხვს ამზადებენ,  მათ შორის განსაკუთრებით პოპულარულია ბღატვურსტი და კურივურსტი.

ქვეყანამ უდუდესი როლი შეასრულა კლასიკურ მუსიკის განვითარებაში.  ის გენიოსი კომპოზიტორების ბეთჰოვენის, ბახისა და ბრამსის სამშობლოა.

მონღოლეთი  უზარმაზარი ქვეყანაა, რომელიც ცენტრალურ აზიაში მდებარეობს. იგი  მსოფლიოს იმ 40 ქვეყანას შორისაა, რომელსაც  გასასვლელი არა აქვს მსოფლიოს ოკეანეში. მას ჩრდილოეთით რუსეთი, ხოლო  სამხრეთით, აღმოსავლეთით და დასავლეთით ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა ესაზღვრება.

თითქმის მთელი მონღოლეთი ზღვის დონიდან 1000 მ-ის სიმაღლეზე მდებარეობს. იგი ცენტრალური აზიის პლატოზეა განლაგებული. დასავლეთით ალთაის მთებია, რომელიც მუდმივად თოვლის საფარითაა დაგარული. ქვეყნის ყველაზე მაღალი მწვერვალიც აქ მდებარეობს (4374 მ).

მონღოლეთი ცნობილია თავისი უზარმაზარი ბუნებრივი პეიზაჟებით, რომელიც მოიცავს სტეპებს, მთებსა და უდაბნოებს, მათ შორის გობის უდაბნოს. გობის უდაბნო, რომელიც მოიცავს სამხრეთ მონღოლეთის დიდ ნაწილს, ცნობილია თავისი განსაცვიფრებელი პეიზაჟებითა და დინოზავრების ნამარხებით. 

მიუხედავად იმისა რომ გობის რეგიონი უმეტესად ქვიაშიან უდაბნოს წარმოადგენს, არსებობს ნახევრად უდაბნო ადგილები, რომელიც მრავალრიცხოვანი ცხვრისთვის, აქლემისთვის და ცხენისთვის საძოვრებად გამოიყენება. ბალახოვანი სტეპი საშუალებას იძლევა გამოიკვებოს 28 მილიონი სული საქონელი.

ქვეყანა ნამდვილი სამოთხეა ბუნებისა და ლაშქრობის მოყვარულთათვის.  ეროვნული პარკები, როგორიცაა გორხი-ტერელჯის და ხუსტაინ ნურუუს ეროვნული პარკები იგი მრავალ თავაგადასავლის  მოყვარულს იზიდავს.

მოსახლეობის დაახლოებით 94 % მონღოლია,რომელთაგან ძირითადი ჯგუფი (90 %) წარმოადგენს ხალიკას. მონღოლეთი მსოფლიოში ყველაზე მეჩხრად დასახლებული ქვეყანაა.

ქვეყნის  დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია, ულან ბატორი, რომელიც აერთიანებს თანამედროვეობას მომთაბარე ტრადიციებთან. ულან-ბატორში, ქვეყნის მოსახლეობის 38 % ცხოვრობს. აქ გაერთიანებულია  თანამედროვე არქიტექტურა და ტრადიციული ბუდისტური ტაძრები.

ზოგადად,  ქვეყანაში ძალიან დაბალია ურბანიზაციის მაჩვენებელი. აქ მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი  სოფლად ცხოვრობს და  მომთაბარეობას ეწევა:  ათასობით ოჯახი ჯერ კიდევ იურტებში  ცხოვრობს და მესაქონლეობას მისდევს.

ტრანსმონღოლური რკინიგზა  მონღოლეთს რუსეთთან და ჩინეთთან აკავშირებს.  ის ქვეყნის გასაცნობად  ერთ-ერთ ყველაზე ეპიკური მარშრუტია.

კანადა ჩრდილოეთი ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს  და ტერიტორიის  ფართობით მსოფლიოში სიდიდით მეორე ქვეყანაა. მას მსოფლიოში ყველაზე გრძელი სანაპირო ზოლი  აქვს,   რომლის  სიგრძე  243,000 კილომეტრზე მეტია.   სახელმწიფოს  ერთი სახმელეთო მეზობელი ჰყავს– აშშ, დასავლეთიდან კი აშშ-ს შტატი ალასკა ესაზღვრება.

კანადის 10 პროვინცია და 3 ტერიტორია დასავლეთიდან-აღმოსავლეთით ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანემდე, ხოლო ჩრდილოეთით არქტიკის ოკეანემდეა გადაჭიმული. კანადის ჩრდილოეთში მდებარეობს არქტიკა. ეს უზარმაზარი ტერიტორია  ბუნებრივი პირობების გამო გამოუყენებელია საცხოვრებლად. აქ მდებარეობს მცირე სიმაღლის ვაკეები, ყინულის უზარმაზარი უდაბნოები და ტუნდრის უსასრულო სივრცეები. აქ მცხოვრები ადამიანებიდან აღსანიშნავია ესკიმოსთა მცირე ჯგუფი. კანადის არქტიკულ ნაწილში მდებარეობს უამრავი დიდი და მცირე ზომის კუნძული, რომელთაგანაც აღსანიშნავია: ბაფინის მიწა, ვიქტორია, ბანქსი და დედოფალ ელისაბედის კუნძულები.

ქვეყნის სახელწოდება სავარაუდოდ სიტყვისაგან „კანატა“ მომდინარეობს, რაც ჰურონის ინდიელთა ენაზე „სოფელს“ ან „დასახლებას“ ნიშნავს.

მართალია, კანადა ტერიტორიის მხრივ მეორე ქვეყანაა მსოფლიოში, მაგრამ მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ იგი მსოფლიოს პირველ 25 სახელმწიფოთა შორისაც კი არ შედის. მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს ანგლო და ფრანკოკანადელები შეადგენენ. მკვიდრი მოსახლეობიდან აღსანიშნავია ინდიელები და ესკიმოსები. ქვეყანა არ არის მჭიდროდ დასახლებული. მოსახლეობის უმრავლესობა 55-ე პარალელის სამხრეთით, ურბანულ ტერიტორიებზე ცხოვრობს. მოსახლეობის 80% აშშ-ის საზღვრიდან 320 კილომეტრიან ზონის ფარგლებში ცხოვრობს.  

კანადის მმართველია პრემიერ-მინისტრი, სიმბოლურად ემორჩილება გაერთიანებული სამეფოს მეფე ჩარლზ III-ს და შესულია ერთა თანამეგობრობაში. კანადაში ორი ოფიციალურ ენაა: ინგლისური და ფრანგული.

კანადა ნეკერჩხლის სიროფის მსოფლიოში ყველაზე დიდი მწარმოებელია  და მისი წილი მსოფლიო წარმოების 70%-ზე მეტს შეადგენს.

ქვეყნის სატრანსპორტო სისტემაა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალგანვითარებულია მსოფლიოში. ტრანსპორტის ყველაზე სახეობა აღჭურვილია თანამდეროვე  ტექნოლოგიებით. საავტომბილიო და სარკინიგზო გზების სიგრძით კანადა ერთ-ერთი პირველია მსოფლიოში.  ქვეყანა მსოფლიოში ყველაზე გრძელი ქუჩით  –  7800 კმ სიგრძის ტრანს-კანადის გზატკეცილითაც არის ცნობილი.  

კანადის პროვინციის ონტარიოს შემადგენლობაშია  კუნძული  მანიტულინი (ინგლ. Manitoulin Island), რომელიც დიდი ტბების ტერიტორიაზე, ჰურონის ტბაშია. მანიტულინის ფართობი  2,766 კმ²-ია და მას  მსოფლიოში 172-ე, ხოლო კანადაში 32-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ.  კუნძული ოდნავ აღემატება ლუქსემბურგს ფართობით. იგი  მსოფლიოში ფართობით ყველაზე დიდი კუნძულია, რომელიც ტბაში მდებარეობს. კუნძულის სანაპიროზე  12,6 ათასი ადამიანი ცხოვრობს.

კანადას  თავისი ბუნებრივი სილამაზი გამოირჩევა, რომელთა შორისაა ნიაგარას ჩანჩქერი, ბანფის ეროვნული პარკი და კანადის კლდეები.  ვუდ-ბაფალო  არა მარტო ქვეყნის  ყველაზე დიდი ნაკრძალია, არამედ  მთელი ამერიკის. მისი ფართობია 4,5 მლნ. ჰა-ია. პარკი  1927 წელს დაარსდა და აქ დაცულია, როგორც ტყის, ისე სტეპური ლანდშაფტი.

კანადაშია მსოფლიოში ყველაზე ძველი და ცნობილი გეოლოგიური წარმონაქმნი  აკასტა გნეისის კომპლექსი (Acasta Gneiss), რომელიც დაახლოებით 4.01 მილიარდი წლისაა.

კანადაში უფრო მეტი ტბაა, ვიდრე ნებისმიერ სხვა ქვეყანაში: აქ 2 მილიონზე მეტი ტბაა, რომელთაც  ტერიტორიის  ფართობის დაახლოებით 8% უკავიათ.

კანადა ცნობილია თავისი მეგობრული და კეთილგანწყობილი ხალხით, ცხოვრების მაღალი დონით და ძლიერი სოციალური უსაფრთხოების გარანტიით.

ალბათ ბევრმა არ იცის, რომ   ნორვეგიის სამეფოს ყველაზე ჩრდილოეთი მხარე – სვალბარდი იგივე შპიცბერგენი  ერთი და იგივეა.  ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში მდებარე ეს ფართო პოლარული არქიპელაგი ჩრდილოეთის განედის 76° 26′ და 80° 50′ და გრინვიჩიდან აღმოსავლეთის გრძედს 10° და 32° შორის მდებარეობს. სვალბარდის ადმინისტრაციული ცენტრია ლონგირი. არქიპელაგი და მისი მიმდებარე წყლები დემილიტარიზებული ზონაა.

1920 წლის ხელშეკრულების თანახმად სვალბარდი 93-ზე მეტ კუნძულს მოიცავს, რომელთა საერთო ფართობი 61 723 კმ²-ია.  მათ შორის ყველაზე მსხვილი კუნძულები: (დასავლეთი) შპიცბერგენი — 37 673 კმ²,  ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა (ნორდაუსტლანდეტი) — 14 443 კმ², ეჯი (ეჯეია) — 5074 კმ², ბარენცის კუნძული (ბარენცეია) — 1288 კმ², თეთრი კუნძული (კვიტეია) — 682 კმ², პრინც კარლის მიწა — 615 კმ², კონგსეია — 191 კმ², დათვის კუნძული (ბიერნეია) — 178 კმ², სვენსკეია — 137 კმ², ვილჰელმეია — 120 კმ² და ყველა სხვა — 621 კმ².  

სვალბარდი ნორვეგიული სიტყვაა და ცივ სანაპიროს ნიშნავს. პირველად ის 1194 წლით დათარიღებულ ისლანდიურ ხელნაწერებშია მოხსენიებული. თუმცა არქიპელაგი 400 წლის შემდეგ, 1596 წელს, კიდევ ერთხელ „აღმოაჩინეს“ და რუკაზეც აღნიშნეს. ამ წელს ვილჰემ ბარენცის მეთაურობით ჰოლანდიელმა ზღვაოსნებმა ჩრდილოეთისკენ გაცურეს. ერთ დღეს ეკიპაჟის ერთმა წევრმა ჰორიზონტზე დაკბილული მთებით დაფარული უცხო მიწა დაინახა. მეზღვაურები სვალბარდის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროს მიადგნენ, რომელსაც ბარენცმა შპიცბერგენი უწოდა, რაც წაწვეტებულ მთებს ნიშნავს. დღესდღეობით ამ სახელს ატარებს არქიპელაგის უდიდესი კუნძული. ამ აღმოჩენის შემდეგ იქ ვეშაპებზე, სელაპებსა და სხვა ცხოველებზე ინტენსიური ნადირობა დაიწყო. დაიწყო ახალი კუნძულების ძიება, ქვანახშირის მოპოვება და მეცნიერულ კვლევები. სვალბარდზე ასევე განვითარდა ტურიზმიც. 1925 წლამდე, სანამ არქიპელაგი ნორვეგიის სუვერენიტეტს დაექვემდებარებოდა, იქ სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლები მოღვაწეობდნენ.

სვალბარდი ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიაა, სადაც მუდმივი მოსახლეობა ცხოვრობს. 2012 წლის მონაცემებით  აქ 2642 ადამიანი ცხოვრობდა, რომლებიც  ძირითადად, ქვეყნის ორ ქალაქში – ლონგირსა და ბარენცბურგში არიან გადანაწილებული. სხვა დასახლებულ პუნქტებში მუდმივი მოსახლეობა ან არ არის, ან მხოლოდ რამდენიმე ადამიანითაა წარმოდგენილი.

ეთნიკური შემადგენლობის მხრივ სვალბარდი  არაერთეროვანია, ლონგირში ძირითადად ნორვეგიელები (ქვეყნის მოსახლეობის 72 %) და მცირე რაოდენობით შვედები, დანიელები, გერმანელები და ტაილანდელები, ხოლო ბარენცბურგში რუსები, უკრაინელები და პოლონელები ცხოვრობენ (საერთო რაოდენობით 449 ადამიანი, ქვეყნის მოსახლეობის 17 %).

ლონგირს სახელი ამ ადგილას ქვანახშირის მომპოვებლის, ამერიკელი ჯონ ლონგირის, პატივსაცემად დაერქვა, რომელმაც იქ 1906 წელს ქვანახშირის პირველი საბადო აამოქმედა. ლონგირი არა მხოლოდ სვალბარდის, არამედ  უკიდურეს ჩრდილოეთში (ჩ. გ. 78 გრადუსის ფარგლებს გარეთ) მდებარე ყველაზე დიდი დასახლებაა. იქ დაახლოებით 2 000 მცხოვრებია.  ქალაქში არის სუპერმარკეტი, ფოსტა, ბანკი, საჯარო ბიბლიოთეკა, სკოლები, საბავშვო ბაღები, სასტუმროები, კაფეები, რესტორნები და საავადმყოფო. ქალაქს თავისი გაზეთიც კი აქვს.

ლონგირში ოქტომბრის თვეში მთები, მთ შორის  დიდებული იორთფიელეთი, უკვე თოვლითაა დაფარული,  სვალბარდი  მარადი მზრალობის ქვეყანაა. ზაფხულში მიწის ზედაპირი მხოლოდ ცოტა ხნით თბება. თბილი ქარისა და ოკეანის დინების გამო ჰავა აქ უფრო ზომიერია, ვიდრე იმავე განედის სხვა ადგილებში.

ლონგირი პოლარული დღეებისა და ღამეების  ქალაქია. 26 ოქტომბრიდან 16 თებერვლის ჩათვლით ლონგირში მზე არ ამოდის. მაგრამ ზამთრის სიბნელეს ხშირად ჩრდილოეთის ციალი ფანტავს. სვალბარდზე გაზაფხულისა და ზაფხულის თვეებში მზე შუაღამითაც ანათებს; ლონგირში ეს პერიოდი 20 აპრილიდან 23 აგვისტომდე გრძელდება.

სვალბარდს „გეოლოგთა სამოთხეს“ უწოდებენ. მცენარეები მეჩხერად იზრდება, ამიტომ იქაური ლანდშაფტი გეოლოგიის დასურათებულ სახელმძღვანელოს მოგაგონებთ.  შესაძლებელია დაკვირვება მთების გეოლოგიურ აგებულებაზე,  სადაც მკაფიოდ ჩანს მკვეთრად გამოხატული ამგები შრეები. აქ შეიძლება  დედამიწის ისტორიის ყველა პერიოდის გეოლოგიური ფენები  იხილოთ. ზოგი მათგანი ქვიშისა და თიხისგან წარმოიქმნა, სხვები კი  ცოცხალი ორგანიზმების ნაშთებისგან. საუკუნეების განმავლობაში თიხით დაიფარა ბევრი მკვდარი მცენარე თუ ცხოველი და მათი ანაბეჭდები დღემდე შემოინახა. ასეთი ნაშთები თითოეული გეოლოგიური ეპოქის ფენებში მოიპოვება.

სვალბარდის მუზეუმში  შემონახულია  თერმოფილური ანუ სითბოს მოყვარულ მცენარეთა თუ ცხოველთა ნაშთები, რაც ცხადყოფს, რომ არქიპელაგზე ჰავა ერთ დროს გაცილებით თბილი იყო, ვიდრე ახლაა. სვალბარდზე ნახშირის ფენის სისქე ზოგან 5 მეტრს აღწევს! ნახშირის შრეებში აღმოაჩინეს როგორც წიწვოვანი, ისე ფოთლოვანი ხეების გაქვავებული ნაშთები. ასევე აღმოაჩინეს მცენარეულობით მკვებავი დინოზავრის ნაკვალევი, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ერთ დროს აქ თბილი ჰავა იყო და უამრავი მცენარე ხარობდა.

შეიძლება გაგიკვირდეთ, მაგრამ სვალბარდი მცენარეებით მდიდარია; აქ დაახლოებით 170 სახეობის ყვავილოვანი მცენარე ხარობს. ყველაზე გავრცელებულია თეთრი და ყვითელი სვალბარდის ყაყაჩო და სურნელოვანი იისფერი ქვატეხია. გაზაფხულსა და ზაფხულში აქ ყვავილების თვალწარმტაცი სანახაობა იშლება.

სვალბარდზე მიმომფრენი ფრინველებიდან  მსხვილნისკარტა კაირასის, მცირე ლურიკის, თოლიას ნაირსახეობისა და შინდისფერი მექვიშიას, ასევე   კუნძულების მუდმივი ბინადარის გნოლთეთრას ნახვა შეიძლება. განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს არქტიკული თევზიყლაპია. მიგრაციის პერიოდში ბევრი თევზიყლაპია ანტარქტიდამდეც კი მიფრინავს.

სვალბარდზე ბინადრობს ყარსაღი  და ჩრდილოეთის ირემი, ხოლო მოხეტიალე თეთრი დათვის ნახვა თითქმის ყველგან შეიძლება. არქტიკის ცხოველთა მეფე, თეთრ დათვი უმეტეს დროს ის ყინულზე ატარებს და სელაპებზე ნადირობს.  იგი ძალიან აგრესიულია.  ვეშაპებზე, მორჟებზე, ირმებზე, თეთრ დათვებსა და სხვა ცხოველებზე ნადირობამ სვალბარდზე მათი გადაშენების საშიშროება შექმნა. მაგრამ გარემოს დაცვის კანონებით შესაძლებელი გახდა გადაშენების პირას მისული ზოგი ცხოველის გადარჩენა. 1973 წელს  აიკრძალა თეთრ დათვზე ნადირობა და  თეთრი დათვის მოკვლის ნებისმიერი შემთხვევა ხელისუფლების მხრიდან უყურადღებოდ არ რჩება. დღეს სვალბარდზე საკმაოდ ბევრი თეთრი დათვია, თუმცა მათ სერიოზული საფრთხე ემუქრებათ. ერთი შეხედვით არქტიკა შეიძლება სუფთა რეგიონად  მოგეჩვენოთ, მაგრამ ტოქსიკური ნივთიერებები, მაგალითად პოლიქლორირებული ბიფენილი, გარემოს აბინძურებს. ტოქსიკური ნივთიერებები ჭარბად არის თეთრი დათვის ორგანიზმშიც, რადგან ის კვების ჯაჭვის უკანასკნელ რგოლში შედის. ტოქსინები მათ გამრავლებას აფერხებს.

XX საუკუნის დასაწყისში ქვანახშირის მოპოვება სვალბარდზე მთავარი საარსებო წყარო იყო. წლების მანძილზე მეშახტეებს გაუსაძლის პირობებში უწევდათ ცხოვრება. ისინი გადიოდნენ გრძელ გვირაბებს, რომელთა სიმაღლე ზოგან 70 სანტიმეტრს არ აღემატებოდა. დღეს ქვანახშირის მოპოვება, რომელიც  სვალბარდის ეკონომიკის ძირითად საყრდენს წარმოადგენს, თანამედროვე მეთოდებით ხდება. ბოლო დროს ინტენსიურად ვითარდება ტურიზმიც.

სვალბარდში მსოფლიოში მარცვლეულის დიდი საცავი მდებარეობს, რომელშიც კაცობრიობისთვის მნიშვნელოვანი მარცვლეულის ნიმუშები და თესლებია დაცული. ეს ერთგვარი სეიფია, რომელსაც ხშირად აპოკალიფსის საცავსაც უწოდებენ ხოლმე. ფართომასშტაბიანი კატაკლიზმების შემთხვევაში, ეს საცავი იქნება ის ადგილი, სადაც კაცობრიობისთვის მნიშვნელოვან თესლებს საფრთხე არ დაემუქრებათ. საჭიროების შემთხვვევაში კი ჩვენ მათი თავიდან გამრავლება შეგვეძლება.

თესლები -18  გრადუს ცელსიუსზე, ჟანგბადით ღარიბ გარემოშია შენახული, რათა გახრწნის პროცესი მაქსიმალურად შენელდეს.   საცავის ადგილი შემთხვევით არაა შერჩეული. თუ რამე მიზეზის გამო საცავს ელექტროენერგიის მიწოდება შეუწყდება, მის გარშემო არსებული მუდმივად გაყინული მიწა თესლებს გალღობისგან დაიცავს. თუმცა, ნორვეგიის მთავრობის მიერ გამოქვეყნებული მოხსენებით ირკვევა, რომ სვალბარდის კუნძულებზე კლიმატის ცვლილების გამო გარემო მნიშვნელოვნად იცვლება. ექსპერტთა ვარაუდის მიხედვით, საუკუნის ბოლო მეოთხედში კუნძულზე ტემპერატურა 10 გრადუსით მოიმატებს, ხოლო თუ კაცობრიობა გლობალური დათბობის წინააღმდეგ მნიშვნელოვან ზომებს მიიღებს, აღნიშნული მატება უბრალოდ 7 გრადუსამდე შემცირდება.

მომატებული ტემპერატურა საცავის გარშემო არსებული გაყინული მიწის გალღობას გამოიწვევს, რაც ამჟამად ქანებში დამწყვდეული მეთანისა და ნახშირორჟანგის გამოთავისუფლებასაც გამოიწვევს. რამდენიმე წლის წინ განსაკუთრებულად მაღალი ტემპერატურების გამო საცავი დაიტბორა კიდეც, თუმცა, საბედნიეროდ, გადანახული თესლები არ დაზიანებულა.

ტემპერატურის მატებასთან ერთად საცავს სხვა საფრთხეებიც  ემუქრება. კლიმატური ცვლილებების გამო არქიპელაგზე გახშირდება წვიმები,  გააქტიურდება მეწყერები და ზვავები,  თოვლის სეზონი კი უფრო მოკლევადიანი გახდება.

მართალია, ზემოთ ჩამოთვლილი ცვლილებები სამომავლო პროგნოზებია, მაგრამ მეცნიერები აცხადებენ, რომ რადიკალური ცვლილებების დანახვა, განვლილ 50 წელიწადშიც შეიძლება. კლიმატურ ცვლილებებთან გასამკლავებლად საცავის განახლებისათვის მილიონობით დოლარი უკვე დაიხარჯა, თუმცა, ჯერჯერობით კლიმატის ცვლილებასთან საბრძოლველად ეს საკმარისი არ ირის.

ფინეთი ცნობილია როგორც “ათასი ტბის ქვეყანა”, მაგრამ სინამდვილეში აქ  დაახლოებით 188 000 ტბაა, რაც მას მსოფლიოში ტბებით ერთ-ერთ ყველაზე  მდიდარ ქვეყანად აქცევს.

ფინეთი ბედნიერების ინდქსის მიხედვით მსოფლიოს ქვეყნებს  შორის მუდმივად იკავებს ერთ-ერთ ყველაზე წამყვან პოზიციას მისი ცხოვრების მაღალი სტანდარტის, შესანიშნავი განათლების სისტემისა და სოციალური უსაფრთხოების ძლიერი ქსელების წყალობით.

ფინეთის განათლების სისტემა საერთაშორისოდ აღიარებულია თავისი შედეგითა და მოქნილობით,  რომელიც ორიენტირებულია თანამშრომლობით სწავლაზე და არა კონკურენციაზე.

ფინური ენა ურალური ენების ოჯახის ნაწილია, რის გამოც ის ძალიან განსხვავდება სხვა ევროპული ენებისგან და მას არავითარი კავშირი არ აქვს ინგლისურთან, ფრანგულთან ან გერმანულთან.

ფინეთი ტყიანი ქვეყანაა. ტყეებს  მისი მთლიანი ტერიტორიის  ფართობის დაახლოებით 75% უკავია, რაც მას ბუნების მოყვარულთა და გარე საქმიანობის თავშესაფარად აქცევს.

ქვეყანა ცნობილია თავისი გრძელი ზამთრით, მაგრამ ბევრი ადამიანი  სიცივის მიუხედავად ისეთ აქტივობებში მონაწილეობს, როგორიცაა ცურვა და ყინულზე თევზაობა, რაც ხშირად  საუნაში გათბობით მთავრდება. ფინეთი ცნობილია თავისი საუნებით. აქ დაახლოებით 2 მილიონი საუნაა, მაშინ როცა ქვეყნის მოსახლეობა 5 მილიონზე ცოტა მეტია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყოველ 2,5 ადამიანზე დაახლოებით ერთი საუნა მოდის.

ჩრდილოეთის ნათება ანუ Aurora Borealis ხშირად ჩანს ფინეთში, განსაკუთრებით ლაპლანდიაში, რაც მას მსოფლიოში ერთ-ერთ მიმზიდველ  ადგილად აქცევს  და ამ განსაცვიფრებელი ბუნებრივი ფენომენის სანახავად  აქ ყოველწლიურად  მილიონომით ადამიანი ჩამოდის.

ფინეთი ამაყობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებით, მათ შორისაა ძველი ხის ქალაქი პორვუ და ულამაზესი კვარკენის არქიპელაგი, რომელიც მდებარეობს ბოტნიის ყურეში მდებარეობს.

„სისუს“ (sisu) ფინური ტრადიცია უნიკალური ცნებაა, რომელიც წარმოადგენს განსაზღვრულობას, გამძლეობას და უნარს, გაუძლო მძიმე გამოწვევებს, თუნდაც უბედურების წინაშე.

ფინეთს აქვს უნიკალური საკანონმდებლო სისტემა, რომელიც მოიცავს „ყველა ადამიანის უფლების“ კონცეფციას და რომელიც საშუალებას აძლევს ადამიანებს თავისუფლად იარონ ბუნებაში, მოკრიფონ კენკრა, შეაგროვონ სოკო და დატკბნენ გარე საქმიანობით, მიუხედავად მიწის საკუთრებისა.

სანტა კლაუსი ფინეთში, ლაპლანდიაში, ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონში ცხოვრობს. სანტა კლაუსის სოფელი, რომელიც როვანიემთან მდებარეობს, პოპულარული ტურისტული ადგილია მთელი წლის განმავლობაში.

ფინეთში  მეტად პოპულარულია ყავის სმის კულტურა და მას ერთ სულ მოსახლეზე ყავის მოხმარების ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მსოფლიოში: საშუალო 1 ფინელი დაახლოებით 12 კგ  ყავას  სვამს წელიწადში.

ფინეთი სპორტის  სახეობის – პესიპალოს სამშობლოა, რომელიც ბეისბოლის სახეა და ქვეყნის ეროვნულ სპორტად ითვლება.

ფინეთი პოპულარული მობილური თამაშის “Angry Birds”-ის დაბადების ადგილია, რომელიც თამაშის ფინელმა დეველოპერმა Rovio Entertainment-მა შექმნა და მსოფლიო სენსაციად იქცა.

ბავარია  გერმანიის უდიდესი მიწაა ფართობის მიხედვით. მისი ფართობი დაახლოებით 70,550 კვადრატულ კილომეტრია, რაც გერმანიის მთელი ტერიტორიის  დაახლოებით 20%-ს შეადგენს.

ბავარიის ალპები გერმანიის მთავარი ტურისტული ადგილია, რომელიც განსაცვიფრებელ პეიზაჟებს, ლაშქრობას და სათხილამურო შესაძლებლობებს გვთავაზობს. ბავარიაში მდებარეობს გერმანიის უმაღლესი მთა ცუგშპიცე, რომლის სიმაღლე 2962 მეტრია.

ჩიემსის (Chiemsee) ტბა ცნობილია როგორც “ბავარიის ზღვა”. ეს არის ულამაზესი ტბა ორი კუნძულით, რომელთაგან ერთ-ერთზე მეფე ლუდვიგ II-ის მიერ აშენებული სასახლე მდებარეობს.

ბავარია ოდესღაც დამოუკიდებელი სამეფო იყო,  ხოლო 1871 წლიდან  გერმანიის შემადგენლობაშია.  მას საუკუნეების განმავლობაში სამეფო ოჯახი ვიტელსბახები მართავდნენ.

მიუხედავად იმისა, რომ  ბავარიაში გერმანული  ოფიციალური ენაა, ბავარიული დიალექტი (Bairisch) ფართოდ არის გავრცელებული, რაც რეგიონს მკაფიო ენობრივ იდენტობას ანიჭებს.

ბავარია გერმანიის ერთ-ერთი უმდიდრესი მიწაა, რომელიც ამაყობს ძლიერი ეკონომიკით, რომელსაც მართავს ისეთი ინდუსტრიები, როგორიცაა ავტომობილები, ტექნოლოგიები და ტურიზმი. მიუნხენში მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი ავტომობილების მწარმოებელის BMW-ს შტაბ-ბინა მდებარეობს.

ბავარიაში საკმაოდ  ძლიერია კათოლიკური ტრადიცია, რის გამოც  აქ მრავლადაა ისტორიული ეკლესიები, სააბატოები და მონასტრები. ბავარია ცნობილია თავისი უნიკალური ტრადიციებით, მათ შორის ტრადიციული სამოსით, როგორიცაა Lederhosen მამაკაცებისთვის და Dirndl ქალებისთვის.

ბავარია ცნობილია თავისი ლუდის კულტურით, ამაყობს  თავისი 600-ზე მეტი ლუდსახარშითა და სისუფთავის კანონით (Reinheitsgebot), რომელიც დათარიღებულია 1516 წლით. ბავარიული კერძები მოიცავს პრეტცელს (Brezn), თეთრ ძეხვს (Weißwurst), შემწვარი ღორის კანჭს (Schweinebraten) და პელმენებს (Knödel).

მიუნხენი, ბავარიის დედაქალაქი, მსოფლიოში ცნობილ ოქტობერფესტს,  ყველაზე დიდ ლუდის ფესტივალს, მასპინძლობს,რომელიც ყოველწლიურად მილიონობით ვიზიტორს იზიდავს.

ბავარია, განსაკუთრებით ნიურნბერგი და მიუნხენი, გერმანიის ძალიან მომხიბვლელი საშობაო ბაზრობებით გამოირჩევა, სადაც ტრადიციული ხელნაკეთობები და საკვები იყიდება.

სამხრეთ ბავარიაში მდებარე ნოიშვანშტაინის ზღაპრულმა  ციხესიმაგრე უოლტ დისნეისთვის მძინარე მზეთუნახავის ციხის შთაგონების წყარო გახდა.